یزد

پیشینه تاریخی استان یزد
استان يزد درقسمت مركزي فلات ايران و در حاشيه ي دشت هاي كوير لوت ودارای  مساحتی در حدود ۱۳۱ هزار و ۵۵۱ كيلومتر مربع می باشد.  مرکز آن شهر یزد است.
گروه بزرگی از زرتشتیان ایران در استان یزد و بویژه شهر یزد زندگی می‌کنند. زبان مردم استان یزد فارسی با لهجه یزدی است. استان یزد از سرزمین‌های تاریخی است که در میان ایالتهای قدیمی و بزرگ پارس، اصفهان، کرمان و خراسان قرار داشته‌است. آبادی نشینی در این منطقه از قدمت طولانی برخوردار است. این سرزمین از گذرگاههای مهم در ادوار تاریخی محسوب می‌شده‌است. این ناحیه در دوره هخامنشیان از راههای معتبر موسسه‌های راهداری، مراکز پستی و چاپاری برخوردار بوده‌است. راهداری در یزد قدیم چنان اهمیتی داشت که خاندان آل مظفر از منصب راهداری ناحیه میبد به پادشاهی رسیدند. با این‌همه این استان از درگیری‌ها و جنگ‌های تاریخ کشور ایران تا حدودی ایمنی داشته‌است. سخت‌گذر بودن راه‌ها به همراه محدودیت منابع آبی مانع عمده تسخیر این منطقه توسط بعضی از حکومتهای بزرگ و کوچک حاشیه و پیرامون این منطقه در طول تاریخ بوده‌است.
وجود آثاری از مهر و آناهیتا، ایساتیس و هخامنشی و زندان اسکندر و برج و بارو و کهن درهای بزرگ و عظیم و پناهگاههای متعدد و موبدان و سران ساسانی و ابنیه و یادگارهای بعد از اسلام نظیر مساجد و امامزاده‌ها و مزارها نشانگر فرهنگ و تمدن قبل و بعد از دوره اسلامی بوده‌است.


ابر کوه
اردکان
بافق
تفت
خاتم
صدوق
طبس
مهریز
میبد
یزد
X

1. آب‌انبار باغ گلابدان
2. آب‌انبار برالسویه
3. آب‌انبار پیر بابا شرف الدین
4. آب‌انبار چهار بادگیری
5. آب‌انبار شاه علی
6. آب‌انبار روستای زین آباد
7. آرامگاه چهل دختران
8. آرامگاه شیخ عزالدین داوود
9. آرامگاهی شخصیت گمنام
10. آتشکده و مدرسه مبارکه
11. امامزاده عبدالله بن طیار
12. باغ علی نقی خان
13. باغ صدری فیض‌آباد
14. باغ صدری محمدآباد
15. باغ فرهنگ
16. باغ مظفری
17. حسینیه باغ گلابدان
18. حسینیه محله گرمسیر
19. حمام باغ گلابدان
20. حمام دربند میرزا
21. حمام شوده
22. حمام طزرجان
23. خانه داد
24. خانه رزاقیان
25. سنگ نگاره‌های تپه شاه فیروز
26. سنگ نگاره‌های دره گنج
27. سنگ نگاره‌های هس بخته شواز
28. قدمگاه فراشاه
29. قلعه اردان
30. قلعه رشکوئیه
31. عمارت و باغ صدری (نمیر)
32. کاروانسرای دهشیر
33. کاروانسرای اعلایی
34. گنبد شیخ جنید
35. گورستان توران پشت
36. گورستان شواز
37. مجموعه امام (شاه ولی)
38. مجموعه بیدستان توران پشت
39. مدرسه علمیه جعفری
40. مدرسه کمالیه
41. مسجد امامزاده سیدشمس‌الدین
42. مسجد جامع اسلامیه
43. مسجد قدیمی توران پشت
44. مسجد و حسینیه نصرآبا
45. مسجد باغ گلابدان
46. مسجد ملاحیدر

X

1. آرامگاه اعلاء
2. آرامگاه پیرحمزه سبزپوش
3. آرامگاه سردار مفخم
4. آرامگاه سیدون علی نقیا
5. آرامگاه ملا علی کرم
6. باغ امید وار
7. باغ سلطانی
8. حمام ملاحیدر مدوئیه
9. خانه اسدخان
10. خانه اسماعیل خانی
11. خانه امیر عظیمی
12. خانه حاج میرزا حسن شمس
13. خانه محمد حسین روحی
14. خانه و باغ عظیمی
15. مسجد حسینیه
16. خانه آقازاده
17. خانه ابوالقاسم عزیزی
18. خانه ابوطالبی
19. خانه ارزانی
20. خانه امینی
21. خانه حاج مرتضی روحی
22. خانه حاجی خان
23. خانه حمید عزیزی
24. خانه سلیمی
25. خانه سید علی آقا
26. خانه صولت
27. خانه عزیزآقا عزیزی
28. خانه علی آقا عزیزی
29. خانه فلاح زاه
30. خانه قیومی
31. خانه کریمی
32. خانه محمدباقرعزیزی
33. خانه ملک نیا
34. سرداب رئیس‌آباد
35. سرداب مجیرآباد
36. سرداب هروک
37. سرداب جهانستان
38. سرداب سهراب
39. سرداب فتح‌آباد
40. قلعه احمدآباد
41. قلعه اردی
42. قلعه باغ تیرجرد
43. قلعه بدافت
44. قلعه تیزک
45. قلعه خسروآباد
46. قلعه هارونی
47. قلعه رباط
48. قلعه رکن‌آباد
49. قلعه سنی
50. کاروانسرای برد
51. کوشک امید سالار
52. کوشک دولت‌آباد
53. کوشک عزت‌آباد
54. گنبد سنگی هگ
55. مسجد آقا، ابرکوه
56. مسجد حسینیه
57. مسجد رضا عبدالله
58. مسجد زهرائی
59. مسجد سید حسین
60. مسجد شریفی
61. مسجد جامع هگ
62. مسجد حاج جمال
63. محوطه تاریخی شهرآباد

X

1. آسیاب ترک‌آباد
2. امامزاده سید محمد هفتادر
3. بازارچه علی بیک
4. بافت روستای ترک‌آباد
5. بافت روستای سروسفلی
6. بافت شریف‌آباد
7. باغ اردکانیان
8. بافت داخل حصار اردکان
9. بافت محلات
10. برج ارجنان
11. برج توت
12. برج چاه ریگ
13. برج حاج ابوالقاسم
14. چهارطاقی عقدا (ساباط)
15. چهارطاقی گورستان
16. چهارسوق ومسجدحاج محمدحسین
17. دربند حاجی ملاتقی
18. دربند صدرالفضلاء
19. دربند ضیائی
20. دربند مجد العلما
21. حسینیه سفلی
22. حسینیه علیا
23. حسینیه مزرعه نو
24. حسینیه حضرت ابوالفضل سروسفلی
25. حسینیه خالومحمد
26. حسینیه و تکیه بازار نو
27. حمام بزرگ و کوچک اردکان
28. حمام حاج محمد سعیدا وحمام قدیمی
29. حمام زنانه حاج رحمت الله
30. حمام طالب
31. حمام مردانه حاج رحمت الله
32. حمام ملاحسن
33. حمام خرانق
34. حمام زنانه کوشکنو
35. خانه حاجی ابراهیم
36. خانه شیرین
37. خانه قاضی جلال الدینی
38. خانه احمد حاجی حسین
39. خانه احمد خانی
40. خانه افضلی
41. خانه اقبال
42. خانه تقدیری
43. خانه حاج حسین حیدری
44. خانه حاج عباس ثنایی
45. خانه حسن فتوحی
46. خانه دکترامامی
47. خانه رستم بلیوانی
48. خانه سروری (مجدالعلما)
49. خانه صباغیان
50. خانه ضیائی
51. خانه عبدالخالق کهفی
52. خانه فرید
53. خانه کوچک عقدا
54. خانه محمد دایی زاده
55. خانه مرحوم آیت‌الله خاتمی
56. رباط انارستان
57. زیارتگاه پیرهریشت
58. ساباط صداقت
59. قلعه الله‌آباد
60. قلعه چاه افضل
61. قلعه چاه نو
62. قلعه خرانق
63. قلعه زردک
64. قلعه سروعلیا
65. قلعه اصیل
66. قلعه سرو سفلی
67. کاروانسرای ارجنان
68. کاروانسرای اله‌آباد
69. کاروانسرای توت
70. کاروانسرای چاه ریگ
71. کاروانسرای خرگوشی
72. کاروانسرای رباط پشت بادام
73. کاروانسرای رشتی
74. کاروانسرای ساغند
75. کاروانسرای سنگی انجیره
76. کاروانسرای ریزو
77. مجموعه آب انبارهای احمدآباد
78. مسجد جامع اردکان
79. مسجد جامع و حسینیه خرانق
80. مسجد حاج محمد سعیدا چرخاب
81. مسجد زیرده
82. مسجد کچیب
83. مسجد جامع ترک‌آباد
84. مسجد جامع روستای سروسفلی
85. مسجد جامع عقدا
86. مسجد جامع هفتادر
87. مسجد چادک
88. مسجد زردک اردکان
89. مسجد هلاکو
90. محوطه قلعه خاکی ۱
91. محوطه قلعه خاکی ۲
92. محوطه قلعه خاکی ۳

X

1. آسیاب باقرآباد
2. باغ تیتو
3. باغ عمارت
4. برج حاجی ملا زینل
5. برج حاجی‌آباد
6. برج مبارکه
7. تپه قاضی میر جعفر
8. حسینیه حوض قاضی ها
9. حمام حاجی‌آباد
10. دینگ خانه باقرآباد
11. قلعه باقرآباد
12. قلعه چوگان
13. قلعه ده عسگر
14. کاروانسرای جنب میدان خان
15. میدان خان

X

1. آرامگاه شریف السادات
2. آرامگاه شیخ بهاءالدین
3. آرامگاه معروف به شیخ کله پریده
4. برج اداره
5. برج سیاهوئیه
6. برج میان ده ترکان
7. برج نصرالله
8. حسینیه میان ده ترکان
9. حسینیه هرابرجان
10. حمام مبارکه
11. بالاخانه و ساباط اکبر غلامحسین
12. خانه دکتر صالحی
13. خانه رسولی ها
14. خانه کربلائی رمضان یزدانی
15. خانه محمد ابراهیم صداقت
16. خانه میرزا احمد دهقان
17. خانه وقفی
18. قلعه حسین‌آباد هرات
19. قلعه سیدآباد
20. قلعه صاحب
21. قلعه محمد کریم خان
22. قلعه ملکی
23. قلعه هاشم آباد
24. کاروانسرای شعبه
25. گنبدی
26. محوطه چاهک
27. مسجد جامع احمد
28. مسجد جامع هرابرجان
29. مسجد جلال
30. مسجد رحمت‌آباد
31. مسجد کربلائی محمد هاشم
32. مسجد هاشم‌آباد

X

1. آب‌انبار اله‌آباد
2. آب‌انبار حاج حسن صفی
3. آب‌انبار حاجی حسین
4. آب‌انبار خانم جان
5. آب‌انبار رجو
6. آب‌انبار سرحوض
7. آب‌انبار صحرایی محمد آباد
8. آب‌انبار فاطمه رحمانی
9. آب‌انبار قلعه شمسی
10. آب‌انبار وسط روستای صدر آباد
11. آب‌انبار هارون
12. آب‌انبار هفت بادگیر
13. آب‌انبار هفت بادگیری حسین آباد
14. آب‌انبار هفتهر
15. آرامگاه امامزاده میرحسن بن سعیدشهید اقلیدی
16. برج دوست
17. تپه‌های شمسی
18. تکیه سرپل خواجه
19. حسینیه حاج حسن صفی
20. حسینیه سورک
21. حسینیه هفتهر
22. حسینیه سفلی ندوشن
23. چاپارخانه همت‌آباد
24. حمام توده
25. حمام ملا نوری
26. خانه آقا نورموسوی
27. خانه جلیل طباطبائی
28. خانه حسین جعفری
29. خانه عزیز نظری
30. خانه محمود ملانوری
31. خانه نداف زاده
32. خانه و دربند دکتر قوه
33. خانه هادیها
34. رباط یاغمیش (یغمیش)
35. سید تاج الدین ابراهیم‌آباد (گنبد تاج)
36. قلعه ابراهیم‌آباد رستاق
37. قلعه سفید ندوشن
38. قلعه عزآباد
39. قلعه هفتهر
40. کاروانسرای رجو
41. کاروانسرای شمسی
42. مجموعه حجت‌آباد وزیر
43. مجموعه سلطان محمود
44. مجموعه عزآباد
45. محوطه تاریخی خمسیان
46. محوطه تاریخی داش
47. محوطه تاریخی دهنه گله
48. مسجد آمنه گل ندوشن
49. مسجد جامع رضوانشهر
50. مسجد جامع صدرآباد
51. مسجد جامع هفتهر
52. مسجد حاج حسن صفی
53. مسجد حاجی میراب
54. مسجد ریگ مجومرد
55. مسجد سر پل خواجه
56. مسجد سرحوض
57. مسجد جامع ندوشن

X

1. آب‌انبار پهن کوچه
2. آب‌انبار سردار مکرم
3. ارگ طبس
4. آرامگاه جوخواه
5. امامزاده حسین بن موسی کاظم
6. باغ گلشن
7. برج معدن قلعه
8. رباط ده محمد
9. رباط دهنه شیر گشت
10. حسینیه قدیم کلشانه
11. خانه حبیب الله مودب
12. خانه خان یوسفی
13. خانه سردار مکرم
14. خانه کربلایی عباس عباسی
15. خانه محمود نجفی
16. رباط ده محمد
17. رباط دهنه شیر گشت
18. سد کریت طبس
19. قلعه پاشنه داران
20. قلعه حاجی عباسی
21. قلعه خرو
22. قلعه سرکار
23. قلعه شاهزاده
24. قلعه عابدی
25. قلعه کلشانه
26. قلعه نصرت‌آباد
27. کاروانسرای کلمرز جدید
28. کاروانسرای کلمرز قدیم
29. مسجد جوخواه
30. محدوده شهر طبس

X

1. آب‌انبار حاجی ابراهیمی
2. آب‌انبار حاجی کریم
3. آب‌انبار صحرایی نو
4. آب‌انبار فخرآباد
5. آب‌انبار ملاقدیری
6. آب‌انبار پای برج
7. آب‌انبار ثانی‌آباد
8. آب‌انبار حاج ابوالقاسم
9. برج آسیاب ریگ
10. بنای آرامگاهی
11. باغ پهلوان‌پور
12. برج آسیاب ریگ
13. برج شفیع
14. حمام اسلام منشاد
15. حمام سریزد
16. حمام استهریج
17. چاپارخانه سریزد
18. خانه اخوان طباطبائی
19. خانه حاج ابوالقاسم ابوئی
20. خانه حاجی حسینی
21. خانه حاجی قاسمی
22. خانه خوشنویس
23. خانه سید محمود کشفی
24. خانه طاهری
25. خانه عقیلی
26. خانه و ساباط حاجی محمد باقر
27. خانه موقوفه حاج علی اکبر
28. رباط کهنه
29. قلعه جعفرآباد
30. قلعه خورمیز
31. قلعه دهوک
32. قلعه سریزد
33. قلعه مزرعه آخوند
34. قلعه مهر پادین
35. کاروانسرای رباط نو
36. مجموعه خورمیز بالا
37. مجموعه مهرپادین مهریز
38. محوطه سنگ نگاره‌های کوه ارنان
39. محوطه غربالبیز
40. مسجد پای برج
41. مسجد جامع ثانی‌آباد
42. مسجد جامع خورمیز سفلی
43. مسجد جامع فخرآباد
44. مسجد جامع هنزا
45. مسجد آقا عظیمی
46. مسجد منگاباد

X

1. آب‌انبار ابوالحسن و مسجد چهارده معصوم
2. آب‌انبار بیکی
3. آب‌انبار حاج علی محمد
4. آب‌انبار حسن
5. آب‌انبار ده‌آباد
6. آب‌انبار دهنو
7. آب‌انبار شاه جهان‌آباد
8. آب‌انبار شیخ نیا
9. آب‌انبار قلعه فیروزآباد
10. آب‌انبار محله مشایخ
11. آب‌انبار مزرعه کلانتر
12. آب‌انبار مقیم
13. آب‌انبار حاج آقا محمد
14. آب‌انبار حاج ابوالحسن
15. آب‌انبار حاجی رضا
16. آب‌انبار حاجی محمد رضا
17. آب‌انبار دوشیر
18. آب‌انبار محله بالا بفروئیه
19. آب‌انبار میانی حسن آباد
20. آب‌انبار میرحسین
21. آرامگاه حافظ جمال
22. آرامگاه بابک
23. آرامگاه پیرچراغ
24. آسیاب بزرگ محله ک باغ
25. آسیاب کوچک محله ک باغ
26. آسیاب‌آبی امیرآباد
27. آسیاب کچلک
28. برج خان ده‌آباد
29. برج خشتی بحرالعلوم
30. برج عبدالوهاب
31. پل موسی خان
32. حسینیه بزرگ ده‌آباد
33. حسینیه محله بالا
34. حسینیه و نمازخانه محله کوچک
35. حمام و آب‌انبار سربالای فیروزآباد
36. خانقاه و بازارچه بابک
37. خانه امامی (دوصفه)
38. خانه برونی (دارالبرهان)
39. خانه بلالی
40. خانه جمالی
41. خانه خان شورک
42. خانه رفیعیها
43. خانه رقیه دهقانی
44. خانه سالار
45. خانه سعیدی فیروزآباد
46. خانه سید حسین امامی
47. خانه علیرضا خان
48. خانه فتاحی
49. خانه کدخدای بفروئیه
50. خانه کوچک
51. خانه محمد حسن محمد علی
52. خانه نقیب‌الذاکرین
53. خانه آیت‌الله اعرافی
54. خانه استاد علی
55. خانه حاج عباس عسگر
56. خانه حاجی میرزا علی
57. خانه زندی
58. خانه شفیعی
59. نمازخانه میرزا تقی
60. دروازه غربی (دروازه کثنوا)
61. زیارتگاه خدیجه خاتون
62. قلعه مهرجرد
63. قلعه نارین
64. قلعه بارجین
65. قلعه بدرآباد
66. قلعه وزیر
67. کاروانسرای طرازآباد
68. کاروانسرای میبد
69. مجموعه تارکیگ
70. مجموعه حسینیه کرم
71. مجموعه مرکزی بدرآباد
72. مسجد امام علی بفروئیه
73. مسجد جامع بارجین
74. مسجد جامع بدرآباد
75. مسجد جامع ده‌آباد
76. مسجد جامع میبدوگنبدامام حسن
77. مسجد حاجی ملا حسین
78. مسجد دهنو
79. مسجد زیرک و جامع بیده
80. مسجد محله کوچک
81. مسجد مقیم فیروزآباد
82. مسجد ملا شفیع
83. مسجد ملا شفیع مهرجرد
84. مسجد وحسینیه علی
85. مسجد پنجره رکن‌آباد
86. مسجد جامع بفروئیه
87. مسجد جامع رکن‌آباد
88. مسجد جامع فیروزآباد
89. مسجد جامع قدیم
90. نمازخانه سرآب گودالی‌ها
91. نمازخانه و آب انبار ملاحسن

X

1. آب‌انبار جمشیدی
2. آب‌انبار حاجی حسین عطار
3. آب‌انبار حاجی سید حسین
4. آب‌انبار حسینیه
5. آب‌انبار سروش جیوه
6. آب‌انبار شیر نصرت آباد
7. آرامگاه خسروآباد
8. آرامگاه سید فتح الدین رضا
9. آتشکده زرتشتیان،دخمهٔ زرتشتیان
10. ارگ حکومتی
11. بازارچه حاج عبدالخالق
12. بازار خان
13. بازار زرگری
14. بازارچه پنجه علی
15. بازار قیصریه
16. بازار علاقبندی
17. بازار کاشی‌گری
18. بازار چیت سازی
19. بازار مسجد ملااسماعیل
20. بازار افشار
21. بازار حاجی قنبر
22. بازار محمد علی خان
23. بازار جعفرخان
24. بازار صدری (شاهزاده فاضل)
25. بازار دروازه مهریز
26. بازار مسگری
27. بازار نخود بریزی
28. باغ شاه عباسی
29. بقعه سیدرکن الدین
30. بقعهٔ سیدخلیل
31. خانه اربابی
32. قلعه ابرندآباد
33. لَـرد آسیاب
34. لَـرد باجوردی
35. لَـرد تازیان
36. لَـرد خواجه خضر
37. لَـرد فهادان
38. لَـرد کیوان
39. لَـرد گودال مصلی
40. لَـرد کوچه میرقطب
41. لَـرد مشیر
42. قلعه اسدان
43. کاروانسرای چاه خاور
44. کاروانسرای گودرزی
45. کاروانسرای دو در
46. مجموعه شهدای فهرج
47. مدرسه ضیائیه (زندان اسکندر)
48. مسجد جامع خویدک
49. مسجد جامع فهرج
50. مسجد جامع گرد فرامرز
51. مسجد حاجی شمس
52. مسجد جامع یزد
53. مسجد امیرچقماق
54. مسجد سرریگ
55. مسجد ملااسماعیل
56. مسجد شاه طهماسب
57. مسجد فرط
58. مسجد حظیره
59. مسجد بیاق خان
60. مسجد اهرستان
61. مسجد شاه یحیی(قلعه کهنه)
62. مسجد بزرگ پشت باغ
63. دبیرستان مارکار
64. دبیرستان ایرانشهر
65. دبیرستان کیخسروی
66. مدرسه بدر
67. دبستان خسروی
68. دبستان دینیاری
69. مدرسه اردشیری
70. دبستان مهرنرسی‌آباد
71. میدان خان
72. میدان بعثت
73. میدان قلعه
74. میدان امیرچقماق
75. میدان وقت و ساعت