گیلان

پیشینه استان گیلان
استان گیلان، از استان‌های شمالی ایران است که مساحت ان ۱۴٬۰۴۴ کیلومترمربع و جمعیت آن طبق سرشماری ۱۳۹۱، ۲،۴۸۰٬۸۷۴ نفر گزارش شده است.
دربارهٔ نام گیلان و معانی واژهٔ گیل، نظرات متفاوتی ابراز شده‌است. لغت‌نامه دهخدا، واژهٔ گیلان را برگرفته از «گیل»، به‌اضافهٔ پسوند مکان «ان»، به معنای محل سکونت گیل‌ها دانسته و افزوده‌است که صورت این واژه در زبان پهلوی، گِلان (Gelan) و نزد یونانی‌ها گِلای (Gelae) بوده‌است. طبیعت گیلان، پوشیده از جنگل و دارای آب و هوای معتدل و مرطوب است. این استان شامل مناطق سرسبز شمال غربی رشته‌کوه البرز و بخش غربی کرانه‌های جنوبی دریای خزر است.
گیلان به دلیل برخورداری از طبیعت غنی و میراث فرهنگی و تاریخی از قطب‌های گردشگری ایران به شمار می‌رود که سالانه بیش از ۵ میلیون گردشگر را از سراسر کشور جذب خود می‌کند. از جمله می توان به روستای ماسوله، دژ قلعه رودخان در شفت، شهر لاهیجان (پایتخت گردشگری جهان اسلام)، بازارهای انزلی و آستارا اشاره کرد. منطقه گیلان دارای بارش فراوان است تا جایی که بارش سالانه شاید به ۱۲۰ سانتی متر هم برسد. مواد ساختمانی، جز صخره سخت، سریعاً خراب می‌شوند، و ساختمانهای قدیمی تبدیل به تلی از آوار می‌شوند. درختان و علفهای هرز بر این آوارها می‌رویند و ساختمانهای قدیمی را تبدیل به تپه‌هایی پوشیده از گیاهان می‌کنند. بسیاری از این تپه‌ها که به گویش محلی به آنها کول، کوتی، دین و دوین می گویند حاشیه ساحل دریا را پر می‌کنند و هر یک پایگاهی می‌شوند که واجد ارزش برای کاوش و پژوهش باستان شناسانه‌است. به هر حال جز چراغ علی تپه در دهانه گوهر رود، که توسط عزت الله نگهبان کاویده شد و بیشتر به عنوان تپه مارلیک شناخته می‌شود، هیچ کدامشان تاکنون به طور علمی مورد کاوش و مطالعه قرار نگرفته‌اند.


آستارا - آستانه اشرفیه
املش -بندر انزلی
تالش - رشت
رضوانشهر - رودبار
رودسر - سیاهکل
شفت - صومعه سرا
فومن - لاهیجان
لنگرود - ماسال
X

1. ساختمان ریاست
2. ساختمان سردخانه
3. ساختمان شورخانه
4. خانه قدیمی و انباری
5. پل خشتی نیاکو
6. گورستان روس‌ها

X

1. امامزاده ابراهیم و قاسم
2. بقعه پیرقطب الدین
3. بقعه سیدمحمد دوست
4. بقعه شیخ تاج‌الدین محمود خیوی
5. قلعه تک آغاج

X

1. استخر قدیمی شهر سمام
2. آرامگاه آقا سید احمد اشکیت
3. آرامگاه آقا سید علی کیاشکر پس
4. آرامگاه آقا سیدجمال الدین
5. آرامگاه باباجان دره
6. آرامگاه سرتربت
7. آسیاب محمد جان مطلاکوه
8. پل خشتی املش
9. تپه آقابنده
10. تپه اذان قلعه
11. تپه بی نیکی
12. تپه زازل
13. تپه سفید کر زازل
14. تپه شهر سمام
15. تپه شیرخانی
16. تپه صیقل خانی سیاه کوه
17. تپه قلاکوتی شبخوس لات
18. تپه قلاکوتی ملکوت
19. تپه کوته سر (قلا سربویه)
20. تپه گل گاوزبان مالگاه
21. تپه مالگاه سرا سیاه کوه
22. تپه مشکی چال
23. تپه موسی کلایه
24. تپه نصف چوری
25. حمام قدیمی روستای کهنه کویه
26. خانه تقی خان صوفی
27. خانه عزیرالله‌خان صوفی
28. خانه صوفی عنایتی
29. خانه گوهرتاج‌خانم
30. خانه امان الله خان صوفی
31. شاه نشین قلعه نفت خانی
32. غار تپهابن گورج
33. غار هفت خم تله سیاه کوه
34. قلعه شاه نشین گورج
35. گورستان اسلامی ابرسو
36. گورستان اسلامی الله کلنگه
37. گورستان اسلامی زازل
38. گورستان اسلامی گاره سراسک
39. گورستان اسلامی ملکوت
40. گورستان اسلامی موسی کلایه
41. گورستان خشکه لنگه کرفکش
42. گورستان سرتربت
43. گورستان طلا چال ملکوت
44. گورستان گاو سره چال امام
45. گورستان للـه جار
46. گورستان لگموج
47. لاغرزمین
48. محوطه ۱۹ کیا
49. محوطه آستان کلاکاکرود
50. محوطه اربوداردشت
51. محوطه استخر سر قدیم
52. محوطه بشمن کند سر
53. محوطه بهارکش
54. محوطه پائین محله آسیابسران
55. محوطه جاوید دشت بی
56. محوطه جورخانان سر
57. محوطه چاک شهر سمام
58. محوطه چشمه سربویه
59. محوطه چورن سر کشمش
60. محوطه خوش خانی
61. محوطه دشتن سیاخلک بی
62. محوطه روستای للـه جار
63. محوطه روستای موسی کلایه
64. محوطه سراسر
65. محوطه سرتربت
66. محوطه سیاه برک موسی کلایه
67. محوطه سیاه کوه
68. محوطه سیدسرا
69. محوطه شاه نشین تپه تماجان
70. محوطه شهر سمام
71. محوطه شیر چاک علیا
72. محوطه علیجان زمین سر
73. محوطه غیاث‌آباد
74. محوطه کام کوه شهر سمام
75. محوطه کوته سرکلامرود
76. محوطه گاره سراسک
77. محوطه گل گاو زبان تپهه للـه جار
78. محوطه گل و گیران
79. محوطه گورستان لنگه تماجان
80. محوطه لگموج
81. محوطه لیاراستن خان
82. محوطه لیسین سرسیاه کوه
83. محوطه مالس چال
84. محوطه مطلاکوه
85. محوطه میل دشت امام
86. محوطه و گورستان باباجان دره
87. محوطه و گورستان پراک
88. محوطه و مرتع تاریخی بالم بر
89. محوطه هلوبن دره شوک
90. مرتع و محوطه سراسر
91. محوطه روستای زازل

X

1. بنای شهرداری بندرانزلی
2. ساختمان موزیک
3. اداره گمرک

X

1. خانه ممیزی
2. دبستان مریم
3. آرامگاه میرزا کوچک
4. آرامگاه استاد پور داود
5. اداره پست
6. باغ محتشم
7. پل خشتی چمار سرا
8. پل گیشه دمرده
9. پل لیشاوندان
10. حمام حاجی
11. خانه آوانسیان
12. خانه اشکوری
13. خانه پورعباس
14. خانه رحمت سمیعی
15. خانه سردار جنگل
16. خانه سید علی مقیمی
17. خانه رحمت سمیعی
18. خانه ممیزی
19. خانه پرمهر
20. خانه چنچو
21. خانه منتظری
22. خانه میر سیار
23. خانه یک‌اتاقه
24. دبیرستان شاهپور
25. دبیرستان شهیدبهشتی
26. دبستان مریم
27. دبیرستان شاهپور
28. دبیرستان شهیدبهشتی
29. ساختمان استانداری
30. ساختمان آموزش و پرورش
31. سردرآرامگاه خواهر امام
32. سردرحمام گلزار
33. ساختمان میراث گیلان (خانه قدیری)
34. سرای میخچی
35. عمارت کلاه‌فرنگی رشت
36. عمارت و باغ تاریخی چوکام
37. کاروانسرای چینی چیان
38. کاروانسرای سعادت
39. کاروانسرای طاقه کوچک
40. کاروانسرای طاقی بزرگ
41. کاروانسرای ملک
42. کاروانسرای لات
43. کوره آجرپزی
44. کوره‌زغال
45. مجموعه شهرداری
46. هتل ایران
47. مدرسه رشیدی
48. مدرسه فروغ
49. مسجد جامع جورشر
50. مسجد حاج حاکم نصیر رشتی
51. مسجد مستوفی

X

1. آتشگاه طوالش
2. آرامگاه بابا حاج علی
3. آرامگاه شاه میل لرزان
4. تپه تول و گورستان اسلامی
5. حمام مریان
6. خانه خاندان آقا جانی
7. قلعه لیسار
8. گورستان تندبین
9. گورستان مریان
10. مجموعه آتشگاه طوالش
11. محوطه تندبین شمالی
12. محوطه تول
13. محوطه حسن دیرمانی
14. محوطه دیزگاه
15. محوطه دیکلیان
16. محوطه تول
17. محوطه شیخ مراد
18. محوطه کولنه
19. محوطه مریان
20. محوطه مریان کوشنی
21. محوطه مین آخور داش
22. محوطه نولی بولاغ سفلی
23. محوطه و گورستان مریان وآق اولر
24. مسجد آق اولر

X

1. تپه راست ژیه
2. تپه زندان خل
3. خانه امیر الله خان ساسانی
4. قلعه امیرساسان
5. غار باستانی اسطل خوار
6. گورستان اجل نوده
7. گورستان سیاه بیل
8. گورستان اسلامی می‌شیه
9. گورستان پیرپیلا
10. گورستان جورده
11. گورستان جیره پشته
12. گورستان کوله ژیه
13. محوطه اورما
14. محوطه تازه
15. محوطه چارن خوار
16. محوطه سنگده
17. محوطه قلعه دشت دامان
18. محوطه کفسه چال
19. محوطه مینه رود
20. محوطه مازواولیاء
21. محوطه و گورستان سورن تک
22. محوطه اسبون بیل
23. محوطه الف نه بن
24. محوطه اورما
25. محوطه پنه پشت
26. محوطه پیرژیه الف نه پشت
27. محوطه جیرکنده
28. محوطه دل سری
29. محوطه دیگاه
30. محوطه عبداللهی رینه
31. محوطه قلعه دشت دامان
32. محوطه قلعه کوله
33. محوطه کور ربار
34. محوطه کون دول
35. محوطه گان بند
36. محوطه گان چمه
37. محوطه گس کوم
38. محوطه ماف محله
39. محوطه مزگت
40. محوطه مینه رود
41. محوطه و گورستان گوریه
42. محوطه وسکه

X

1. تپه باستانی کوله کش
2. تپه سیاه‌کوه
3. تپه شماره یک کرماک بالا
4. تپه کوله هزار خال اربناو
5. تپه میانکولان پارودبار
6. تپه جلالیه
7. تپه کرماک پائین
8. تپه کلشی
9. تپه‌های تاریخی سرخ کولان
10. تپه شهران غربی
11. پناهگاه صخره‌ای خلوشت
12. پل سیاهرود
13. چراغعلی تپه مارلیک (روستای نصفی)
14. غار باستانی چپلک
15. غار باستانی دربند
16. قلعه دخترلویه
17. قلعه کول (قلعه تپه)
18. قلعه و محوطه کلاس کمر
19. قلعه لشگرگاه
20. قلعه و پای قلعه کلیشم
21. قلعه باستانی اسپهبدان
22. قلعه چیمارود
23. گورستان اسلامی منجیل
24. گورستان باستانی واتل
25. گورستان باستانی واتل دی
26. گورستان باستان واتل سی
27. گورستان برن
28. گورستان پیران رز
29. مجموعه دوگامیان
30. محوطه تاریخی عروفین
31. محوطه چریه
32. محوطه خرپین
33. محوطه رستم خانی کش
34. محوطه سل گاه
35. محوطه سیاه پس
36. محوطه سینه خانی
37. محوطه فیلده
38. محوطه نظرگارو
39. محوطه گنج پر
40. محوطه شیلانیک‌پشته اسکابن
41. محوطه قلاکوتی خرم کوه
42. محوطه زینب بیجار
43. محوطه تلکم چال
44. محوطه کوره دشت ویه
45. محوطه گرد کول دوم
46. مجموعه اردوغربی (سنگر)
47. مجموعه دوگامیان

X

1. آرامگاه آقا سید حسین
2. آرامگاه آقا سید سلیمان
3. آرامگاه بی بی سکینه رودبارک
4. آرامگاه وهاب الدین شفیع آباد
5. آرامگاه پیر محله
6. امامزاده امام و گورستان بلکوت
7. امامزاده علی اکبر و علی اصغر
8. امامزاده قاسم و ابراهیم لسبو
9. امامزاده هاشم و محتشم لشکان
10. پل تمیجان
11. تپه پلنگدم
12. تپه کشک دشت
13. تپه لابن
14. خانه آیت‌الله محمد تقی معصومی
15. خانه جواد نصری
16. خانه خانم رضا زاده
17. خانه مرحوم روحانی
18. خانه مسکونی زرکشوری
19. حسینیه و منزل حاج هادی
20. حسینیه و منزل میرجوادی
21. قلعه بندبن قاسم‌آباد
22. قلعه دز ماشین
23. قلعه گردان
24. گورستان آستانه ورلرده تله سر
25. گورستان باغ سر تازه‌آباد
26. گورستان پس گور
27. گورستان چرسر
28. گورستان شلرود
29. گورستان شمشاد سرا
30. گورستان شیرکوه
31. گورستان علیجار پوده
32. گورستان گندم گویه
33. گورستان لیسین سر
34. گورستان هلو کله پشت
35. عمارت شهرداری رودسر
36. غار سجیران
37. محوطه آوند گلو
38. محوطه آستانه بن دلیجان
39. مجموعه امیربنده کلاچای
40. مجموعه میدان رودسر
41. مجموعه یهودی محله
42. مجموعه روستای درگاه
43. محوطه بلدشت باغ
44. محوطه پس باغ
45. محوطه گل باغ کندسر
46. محوطه تپه سرروستای ایرمحله
47. محوطه تپهه سرپائین زورزومه
48. محوطه آستانه وروچال زیمی
49. محوطه پلاچال (محمد چال)
50. محوطه جرچال گره گوابر
51. محوطه چال زیمی
52. محوطه حمام قدیمی درگاه
53. محوطه بلدشت باغ
54. محوطه بیله سر
55. محوطه پایین سلاخانی
56. محوطه پس باغ
57. محوطه پلاچال (محمد چال)
58. محوطه پلنگ پشته سو
59. محوطه پیلانسه
60. محوطه تپه سرروستای ایرمحله
61. محوطه تپهه سرپائین زورزومه
62. محوطه تله سر
63. محوطه جرچال گره گوابر
64. محوطه جرکشان کیکاووس
65. محوطه جور محله سیاه کشان
66. محوطه جورچال
67. محوطه جورده کندبن
68. محوطه جوسر طیولا بالا
69. محوطه جیرچال
70. محوطه جیرکشان
71. محوطه چاکان
72. محوطه چال زیمی
73. محوطه حمام قدیمی درگاه
74. محوطه خانه سرده ایزدین
75. محوطه خرمن دره
76. محوطه خمردکان گره گوابر
77. محوطه خورته سر
78. محوطه دلی چال
79. محوطه دیارزیمی
80. محوطه روستای ترپوکلا
81. محوطه روستای چمتو
82. محوطه سرای خرمن بن
83. محوطه سرکیکاووس
84. محوطه سلم سو
85. محوطه سیاه خانکش
86. محوطه سیاه مرزان ونیدی
87. محوطه صیقل محله جیرکل
88. محوطه طاهر کوچه
89. محوطه غرا کوه
90. محوطه قلاکوتی برمکوه
91. محوطه قلاکوتی لسبو
92. محوطه کجیل سرا
93. حوطه کشان رودبارک
94. محوطه کلابن
95. محوطه کلازمی
96. محوطه کلاسوکلا شفیع‌آباد
97. محوطه کلام کلاده طیولا پایین
98. محوطه کلاومری سر چمتو
99. محوطه کند سرطیولا
100. محوطه کهنه سر میلاش
101. محوطه گاوبن
102. محوطه گل باغ کندسر
103. محوطه گندم گویه
104. محوطه گورجه سرلرده
105. محوطه گورستان جلوخونی
106. محوطه لوسون سو
107. محوطه محلابن
108. محوطه محلابن زیاز
109. محوطه ملا خروشه
110. محوطه ملجه سو
111. محوطه میان دوگله
112. محوطه میان سلم جیرکل
113. محوطه نسه خراسان پشته
114. محوطه و گورستان رجه سر

X

1. آرامگاه آقا سید محمد وسلطان حسین
2. آرامگاه آقاسیدابراهیم
3. بقعه آقا سید محمد
4. تپه قلعه کوتی
5. تپه گرد کول لور
6. حمام دیلمان
7. قلعه کوتول شاه
8. قلعه و برج گرماور
9. گورستان ایشکوه
10. گورستان سنگ سان گولک
11. گورستان ایشکوه
12. گورستان باستانی دزد دره
13. گورستان باستانی گون کر میکال
14. گورستان باستانی لسان گردن
15. گورستان باستانی میان لنگه آسیابر
16. گورستان پلاسن گیلارکش
17. گورستان دیارجان
18. گورستان قزوین صحرا
19. گورستان کهنه سره
20. گورستان ملومه
21. گورستان میانه لنگه آسیابر
22. محوطه لشکستان
23. محوطه و گورستان مالگاه چال کوه پس
24. محوطه اسب دیل
25. محوطه بلده سر
26. محوطه پینوند
27. محوطه سنگ دنگ
28. محوطه مرجوکند
29. محوطه و گورستان باستانی مراد علی تپه
30. محوطه و گورستان گرزه کمنی
31. محوطه و گورستان نیاول
32. محوطه وسمجان بالا
33. محوطه یری یرشلمان
34. محوطه فیروزکوه
35. محوطه مسجد سرپیشکل جان

X

1. آرامگاه نهزم شفت
2. امامزاده ابراهیم
3. امامزاده اسحاق
4. حمام قدیمی شهر شفت
5. مسجد قاضی جلال(جامع)
6. محوطه بازار شفت

X

1. محوطه هفت دغنان
2. مناره بازار گسکر
3. حمام کسما
4. ساختمان مرحوم آیت‌الله ضیابری

X

1. خانه ابراهیم تفعلی
2. خانه ابراهیم رائی
3. خانه ابوالقاسم
4. خانه اجاق علی آذرپیکان
5. خانه احمد علی عزتی
6. خانه اسدی پور
7. خانه امام الدین اسماعیلی
8. خانه بیژن شکوری نژاد
9. خانه بینایی
10. خانه جواد روحی
11. خانه حسن جمشیدی
12. خانه حمزه کاظمی
13. خانه خانم خدیجه نصیری
14. خانه خسرو کاظمین
15. خانه درزی
16. خانه دقیقی
17. خانه رحمت دقیقی
18. خانه رزاق رائی
19. خانه زین العابدین واحدی
20. خانه سید جلال موسوی
21. خانه سید علی قوامی
22. خانه سید وهاب الدین مومنی
23. خانه شاپور اخوان
24. خانه میراث
25. خانه ظفر ارفعی
26. خانه عباد قصابی
27. خانه عزت اله رحمتی
28. خانه عزیز خارابی مقدم
29. خانه علی اشجاری
30. خانه فرخ حنیفه زاد
31. خانه فرخ کاظمین
32. خانه فرهاد آذر
33. خانه فیض پزنده
34. خانه قاسم فرجی
35. خانه قدیر اعتماد
36. خانه محمد نقی‌نژاد
37. خانه محمدعلی نعمتی
38. خانه مختار علی کامران
39. خانه معصوم‌زاده
40. خانه منوچهر سبحانی
41. خانه میرزا فرنیا
42. خانه میرزا هادی فداکار
43. خانه نادر بازیار
44. خانه ناصر نقی نژاد
45. خانه نقی قصابی
46. خانه هدایت آتشفشان ضیابری
47. خانه یحیی اوحدی
48. خانه حاج فیض خارابی
49. خانه خلیل احمدی
50. خانه شکوه رهبر ماسوله
51. خانه عباس اخوان
52. خانه عبدالله عسکرپور
53. خانه عظیم فیضی
54. خانه فخرالدین شفیعی
55. خانه نادر دقیقی
56. خانه یدالله جمالی
57. خانه یونس پور نصیری
58. خانه آقای کریم پرتوی
59. خانه ابراهیم هاشمی خواه
60. خانه ابوالمعانی روحانی
61. خانه اسماعیل عزیزی
62. خانه امیربهلولی
63. خانه انعام الله نعمت زاده
64. خانه ایوب معراجی
65. خانه پاکدامن
66. خانه جعفر امشاری
67. خانه جواد جوادی
68. خانه جهانگیر نعمت زاده
69. خانه حاج رحیم محسنی
70. خانه حبیب خیرخواه
71. خانه حجت آذر
72. خانه حسن اخوان
73. خانه حسن گلزار
74. خانه حسن گلشن
75. خانه حسین صالحی
76. خانه خانم احترام ایزدی
77. خانه خانم هاجر رحمتی
78. خانه خدابخش رحمتی
79. خانه ذبیح اله غریب
80. خانه رحیم اسدزاده
81. خانه رستم علی عیسی پور
82. خانه رسول ریحانیان
83. خانه رضا بامداد
84. خانه رضا نعمت زاده
85. خانه رمضان بی حساب
86. خانه رمضان معینی
87. خانه روح اله فیضی
88. خانه سید اسماعیل حسابی
89. خانه سید جواد موسوی
90. خانه سید فرید و سید شریف مونسی
91. خانه سید وهاب کسوتی
92. خانه شعبان پور شهبازی
93. خانه عباس اخوان
94. خانه عباس بابائی
95. خانه عباس رضوی
96. خانه عزیز ثبت حاتم
97. خانه علی دقیقی ماسوله
98. خانه عنایت پژوه
99. خانه غلامحسین مربوط
100. خانه فیض خارابی
101. خانه قاسم مهدی زاده
102. خانه کریم پرتوی
103. خانه لطیف نعمت زاده
104. خانه محمد احسانی
105. خانه محمد حسن محبعلی
106. خانه محمد رونقی
107. خانه محمد زندی‌پور
108. خانه محمد کاظمی
109. خانه مصطفی فاضلی
110. خانه منصور فیضی
111. خانه موسی پزنده
112. خانه مومنیان
113. خانه نجات سیدزاده
114. خانه هوشنگ علیزاده
115. خانه یدالله صالحی
116. خانه یزدان آذربادگان
117. خانه یزدان بخش رحمتی
118. خانه یوسف پزنده
119. کاروانسرای میرزا
120. مدرسه اسد محله
121. مدرسه ثارالله
122. مسجد اسد محله
123. مسجد دو خواهران
124. مسجد ریحانه بر
125. هتل منفرد

X

1. آرامگاه آقا سید حسن
2. آرامگاه آقا سید موسی موسوی
3. آرامگاه امیر شهید
4. آرامگاه پیر علی
5. آرامگاه کاشف السلطنه
6. بقعه میرشمس‌الدین لاهیجانی
7. پل خشتی پاشاکی
8. پل خشتی تجن گوگه
9. پل خشتی لاهیجان
10. پل خشتی نال کیاشهر
11. تپه پنج پیران
12. تکیه پیر علی
13. حسینیه آقا امیر ابراهیم
14. حمام گلشن
15. خانه کیا موسوی
16. خانه محمد صادقی
17. خانه مسعود اصمعی

X

1. آرامگاه آقا سید حسین لنگرود
2. حمام قدیمی کیاکلایه
3. خانه منجم‌باشی

X

1. امامزاده چسلی
2. قلعه کول ماسال
3. گورستان خون
4. محوطه آروج پا
5. محوطه آسیا وشه
6. محوطه اسب ریسه
7. محوطه خرزن پشت
8. محوطه دیه لونه
9. محوطه سوته کش
10. محوطه سیفی سونه
11. محوطه شهر گاه خون
12. محوطه نم نپشت
13. محوطه وعده گاه تاسکو
14. محوطه ووزله رودبار