ایلام

پیشینه تاریخی استان ایلام
استان ایلام یکی از استان‌های کشور ایران است که در باختر این کشور و در ناحیه‌ای کوهستانی و نیمه گرم قرار گرفته‌است. مرکز این استان شهر ایلام است و جمعیت استان ایلام در سال ۱۳۸۵ برابر با ۵۴۵۷۸۷ نفر بوده‌است.
 این استان از استان‌های کمابیش جنگلی ایران است. پیش از دوره رضاشاه به این ناحیه پشتکوه می‌گفتند، اما در شهریور ۱۳۱۴ ه. ش. در زمان پادشاهی رضاشاه به موجب تصویب‌نامهٔ هیأت وزیران و به منظور یادآوری عظمت و شکوه تمدن عیلام باستان، نام روستای حسین‌آباد، به ایلام تغییر یافت و این روستا به عنوان شهر و مرکز استانی به نام ایلام انتخاب شد. منطقه تمدن باستانی عیلام در استان‌های فارس و خوزستان امروزی تمرکز داشت اما ظاهرا تصمیم دوران رضاشاه برای نام‌گذاری استان ایلام به این موضوع برمی‌گردد که منطقه پشتکوه نیز در دوره‌هایی بخشی از ناحیه عیلام باستان بوده‌است. این سرزمین، بنا به اسناد تاریخی فراوان، بخشی از کشور عیلام باستان بوده که در ۶۴۰ سال پیش از میلاد به دست آشور بانی پال به تصرف شد. در کتیبه‌های بابلی، عیلام را " آلامتو" یا "آلام"خوانده‌اند. که به قولی به معنای کوهستان یا "کشور طلوع خورشید" است. بر طبق جدیدترین نظریه از دکتر والتر هینتس ، استان ایلام کنونی یکی از مهم ترین بخش های امپراتوری ایلام بوده است.


آبدانان
ایلام
ایوان
دره شهر
دهلران
شیروان و چرداول
ملکشاهی
مهران
X

1. آسیاب آبی گریان
2. پشت قلعه چوار
3. تپه اله ویس
4. تپه بان ارجنی
5. تپه بردبال
6. تپه چالاب
7. تپه چشمه بید
8. تپه چغا جانیه
9. تپه چکاتیکاشان هفت چشمه
10. تپه چگا دیزان
11. تپه دره کاو
12. تپه زردآلوآباد
13. تپه شان کبود
14. تپه قلعه توت
15. تپه کوتر سیه
16. تپه گل وهار
17. سنگ‌نوشته تخت خان
18. سنگ‌نوشته غلامرضا خان والی
19. دژ بهرام چوبینه
20. سیکان (دژ)
21. ساختمان مرکز تحقیقات کشاورزی
22. قلعه اسماعیل‌خان
23. قلعه پاقلاع هزارانی
24. قلعه پشت قلعه آبدانان
25. قلعه پنج برار مور موری
26. قلعه پور اشرف شیخ مکان
27. قلعه توت ایلام
28. قلعه چکر بولی چوار
29. قلعه چوارقلا
30. قلعه زینل‌آباد
31. قلعه کلم
32. قلعه والی ایلام
33. قلعه هزار در
34. قلعه قلا قیران
35. قلعه والی
36. کاخ فلاحتی
37. گورستان آبزا
38. گورستان بردبل
39. گورستان زیفل
40. گورستان کان گنبد
41. گورستان منجل
42. گورستان نام کوچگینه
43. گورستان ورکبود
44. محوطه باخه نام
45. محوطه باغه نام
46. محوطه بان طولاب
47. محوطه بایمله زیفل
48. محوطه پاکل
49. محوطه جنگلبانی ویلنگ
50. محوطه چگاچم باسان مورت
51. محوطه حیدرآباد غربی
52. محوطه داروند
53. محوطه قلا قیران
54. محوطه کلک حیدرآباد
55. محوطه منجلی
56. محوطه نانوایی ویلنگ
57. نقش‌برجسته گل گل ملکشاهی

X

1. آتشکده سیاهگل
2. آرامگاه سید صلاح‌الدین محمد
3. بنای گنبد جهانگیر
4. تپه ترن
5. تپه چغا پهلنک
6. تپه چغا زنگی
7. تپه چغا قلاع کلان
8. تپه چغا هلشی
9. تپه روستای ترن
10. تپه زرنه
11. تپه قلاع
12. تپه کله جوب
13. تپه نرگسی قلعه مامه زمان
14. طاق شیرین و فرهاد
15. قلعه شمیران
16. قلعه گوریا
17. قلعه والی ایلام
18. گورستان دره دریژ
19. مجموعه بناهای گوریه و کلگ
20. محوطه جوی زر
21. آرامگاه سید صلاح‌الدین محمد
22. آسیاب آبی گریان
23. پشت‌قلعه آبدانان
24. پشت قلعه چوار
25. پناهگاه سنگی قوچعلی
26. تپه چکاتیکاشان هفت چشمه
27. تپه‌های لارت
28. تنگ بهرام چوبین
29. سنگ‌نوشته تخت خان
30. سنگ‌نوشته غلامرضا خان والی
31. شهر باستانی سیروان
32. غار طلسم‌خان
33. قلعه کلم
34. قلعه قلا قیران
35. گورستان بردبل
36. گورستان کان گنبد
37. گورستان ورکبود
38. مجموعه آثار تنگه دربند
39. ميشخاص

X

1. امامزاده پیر محمد
2. امامزاده سید صلاح الدین محمد
3. تپه خداداد هلیوه
4. تپه قلعه سیاه گاو
5. تپه گل هی
6. تپه‌های سبزه حمام
7. چهار طاقی باقر صدر
8. قلعه قدیمی هلیوه
9. قلعه قلا نو
10. قلعه هزار درب
11. گوردخمه سیلا
12. گورستان دم دن غربی
13. محوطه مازکلکه
14. محوطه ینج برار

X

1. امامزاده پیر محمد
2. امامزاده سید صلاح الدین محمد
3. تپه خداداد هلیوه
4. تپه قلعه سیاه گاو (آ – ۵۰)
5. تپه گل هی
6. تپه‌های سبزه حمام
7. چهار طاقی باقر صدر
8. قلعه قدیمی هلیوه
9. قلعه قلا نو
10. قلعه هزار درب
11. گوردخمه سیلا (آ – ۴۵)
12. گورستان دم دن غربی
13. محوطه مازکلکه
14. محوطه ینج برار

X

1. آتشکده کلم
2. آتشکده چهار طاقی
3. آسیاب شیخ مکان
4. امامزاده مهدی صالح
5. امامزاده باباسیف‌الدین
6. بقایای قلعه گل
7. پل تاریخی گاوميشان
8. تپه امیر اعظمی
9. تپه انبار قدیم
10. تپه بان پرور
11. تپه بان سوز علی
12. تپه بان گنجه
13. تپه برت عباس‌آباد
14. تپه پامیل
15. تپه تیخن
16. تپه تیغن
17. تپه جمشید آباد
18. تپه چاله چاله هاشم‌آباد
19. تپه چم سوز علی
20. تپه چیا سبز سیمره
21. تپه چیاکه
22. تپه خان پری
23. تپه دارتی کشپلون
24. تپه دم شران
25. تپه ده‌ور
26. تپه سرگچله
27. تپه سوزه
28. تپه قلعه تسمه
29. تپه قلعه زینل
30. تپه کلاته
31. تپه کلک سرخ‌آباد
32. تپه کله جوب علیا
33. تپه کوره شیرزاد
34. تپه کوزه گران
35. تپه کهریز
36. تپه گادول
37. تپه گورستان قلعه کل
38. تپه لهور
39. تپه ماربره
40. تپه میش درک
41. تنگ بهرام چوبین
42. تنگه ماژین
43. چهارطاقی ارمو
44. چهارطاقی چم نمشت
45. قلعه برجک رگ آسیاو
46. قلعه جهانگیرآباد
47. قلعه ری فرهادآباد
48. قلعه سفید
49. قلعه شیخ مکان
50. قلعه کلک سرقلعه سیکان هاشم‌آباد
51. قلعه لوپلنگ‌آباد
52. قلعه میرغلام هاشمی
53. قلعه هاشم‌آباد
54. قلعه یزید
55. گورستان رگ آسیاو
56. گورستان زیرگر
57. گورستان یوژاندر
58. مجموعه قلمه سخته
59. محوطه ارشت
60. محوطه الیاس‌آباد
61. محوطه امامزاده نظام الدین وتاج الدین
62. محوطه بخش‌آباد
63. محوطه پاتخت
64. محوطه پاقلا
65. محوطه پشت طاق
66. محوطه پشت قلا
67. محوطه پشته شیخ مکان
68. محوطه پشته لارت
69. محوطه جهانگیرآباد
70. محوطه چشمه نظر
71. محوطه چم نمشت
72. محوطه چوبینه
73. محوطه چوبینه
74. محوطه خضر
75. محوطه دارتی کشپلون
76. محوطه دره چپی
77. محوطه دیمه
78. محوطه زیوا
79. محوطه سالار خان
80. محوطه سرچالگه
81. محوطه سوره کی
82. محوطه شاه نشین سیکان
83. محوطه غار مالگه
84. محوطه قلا بوزو
85. محوطه قلاچه کندره
86. محوطه قلمه سخته
87. محوطه کلاو علی صفر
88. محوطه کلخوم
89. محوطه کلک رشنوآباد
90. محوطه کلک غلامحسین
91. محوطه کلک قلعه تسه
92. محوطه کلک مادر زلیخا
93. محوطه کلک میران پلنگ‌آباد
94. محوطه کله جوب
95. محوطه کله جوب سفلی
96. محوطه کله جوب قدیم
97. محوطه گر ولی‌الله
98. محوطه گرچوکوله
99. محوطه گرسایه کان
100. محوطه گل دره عباس‌آباد
101. محوطه گله زرد
102. محوطه گوربندی پشته زرانگوش
103. محوطه گوری سراب بردی
104. محوطه ماربره
105. محوطه نوم رگ
106. محوطه ورسو
107. محوطه وره زرد
108. محوطه هومان
109. محوطه هومان
110. محوطه یارآباد
111. محوطه یارآباد سفلی
112. محوطه یوژاندر

X

1. تپه ابوقریب
2. تپه امامزاده دشت عباس
3. تپه ایشان
4. تپه ایشان صوله
5. تپه بدر
6. تپه بزرگ دشت عباس
7. تپه پتک
8. تپه پتک دیناروند
9. تپه تل یا کوشک ولیعصر
10. تپه جلیع
11. تپه دشت عباس
12. تپه روستای نصر
13. تپه سید اکبر
14. تپه شیخ نوروز چنانی
15. تپه علی‌کش
16. تپه فتح
17. تپه فرخ‌آباد
18. تپه کوشک ولیعصر
19. تپه گورستان شهرک ولیعصر
20. تپه گورستان شیوخ
21. تپه موسیان
22. تپه نصر
23. تپه نعیری
24. تنگ‌ ووَيله‌
25. زيارتگاه سيد ابراهيم در زرين آباد
26. زيارتگاه سيد ابراهيم قتال در در دهلران
27. زيارتگاه سيد ناصرالدين درزرين آباد
28. زيارتگاه عباس
29. قلعه شیاخ

X

1. آتشکده چهار طاقی سرابله
2. آرامگاه امامزاده باقر
3. آرامگاه امامزاده محمد باقر
4. آسیاب پلکانی زنجیره علیا
5. آسیاب سرکان
6. آسیاب گچ آوی
7. آسیاب‌های آبی کهره
8. امامزاده پیرحسین
9. امامزاده عباس عرب رودبار
10. بقعه امامزاده جعفر
11. پل کرودیت (پل باریکه)
12. پناهگاه صخره‌ای چم زرد
13. سه اشکفت باغله
14. تپه (لاسرنگ) قاضی خان علیا
15. تپه باباشمس
16. تپه باقله
17. تپه بالادشته
18. تپه بان برز
19. تپه پل شباب
20. تپه جوب برزو
21. تپه چالاب زرد
22. تپه چرده
23. تپه چشمه ماهی
24. تپه چغا آقا حسن
25. تپه چغا بلی
26. تپه چغا خاکی
27. تپه چغا کچکینه
28. تپه چغا گلان
29. تپه چغارمگه
30. تپه چگاخمی
31. تپه چگاسورگه
32. تپه چم جنگل
33. تپه چم علیا
34. تپه چنارالله قلی
35. تپه چیا مخان
36. تپه درمره
37. تپه دو آوان
38. تپه دو آوان چرداول
39. تپه دولتی
40. تپه زوره
41. تپه زیرچکا
42. تپه سراشکفت
43. تپه سربرزه
44. تپه سرجوقه
45. تپه قلعه چروزرد
46. تپه قلعه خرابه زنجیره سفلی
47. تپه کرنه
48. تپه کزآباد
49. تپه کل کل
50. تپه کلگه
51. تپه گچ کن و کوره ها
52. تپه گردرویش
53. تپه گورجید
54. تپه مهروان
55. تپه نقاره ژن
56. تپه و محوطه چشمه کبود
57. تپه و محوطه روستای باریکه
58. چهارطاقی شیخ عالی
59. چهارطاقی کر کلک ورمیان
60. عمارت والی کهره
61. قلعه آسمان دوله
62. قلعه وازیل
63. گورستان (زاغه) آهنگران
64. گورستان باباخانی کمول
65. گورستان بان گوری
66. گورستان تاریخی کوره ویله
67. گورستان تخم بلوط سفلی
68. گورستان چشمه پهن
69. گورستان چم قوله
70. گورستان چیا مامود
71. گورستان روستای باریکه
72. گورستان سر چغا چالاب زرد
73. گورستان سیاه سیاه
74. گورستان شتر مله
75. گورستان قاضی خان علیا
76. گورستان قلعه باریکه
77. گورستان گردنه شاه بداغ
78. گورستان گردنه شاه بداغ پایین
79. گورستان گرگ
80. گورستان گلال گیس که
81. گورستان نصار خوش قدمی
82. گورستان و محوطه تنگ قیر
83. گورستان و محوطه گرتک
84. مجموعه قلعه سام
85. محوطه اکبرزاده
86. محوطه باباشمس
87. محوطه بیجنوند
88. محوطه پان شان
89. محوطه پل کوچگین
90. محوطه چغا سبز
91. محوطه حر حمام
92. محوطه دلو دشته
93. محوطه دوره سره
94. محوطه دوگر
95. محوطه زرین چیا
96. محوطه سرجوقه
97. محوطه سرکان
98. محوطه سفید خانی وسطی
99. محوطه شباب
100. محوطه شترمله
101. محوطه شیخ عالی
102. محوطه قاضی خان علیا
103. محوطه قلا داغ
104. محوطه کلکین
105. محوطه کله جوب
106. محوطه کن سخته
107. محوطه گم گم
108. محوطه لره
109. محوطه موشکان
110. محوطه و روادگه شاه قلندر
111. محوطه ورودی دره زنجیره

X

1. آرامگاه سید محمد عابد (گنبد پیرمحمد)
2. چهار تاقی آتشکده کوشک قینفر
3. قلعه جوق

X

1. آتشکده کوشک قینسر
2. آرامگاه چمرگاه
3. امرمردگ سورگه
4. بقایای قلعه جوق
5. تپه پشت مله چگا
6. تپه چغا مشهدی
7. تپه چم پایی
8. تپه سرنی
9. تپه قالوه
10. تپه نضیر
11. چغا قبرستان
12. چغا آهوان
13. چغا غلامی
14. قبرستان وری
15. قلعه و حمام والی
16. کاروانسرا و قلعه قالوده
17. گورستان اما
18. گورستان چاویز
19. گورستان چما
20. گورستان سیرانه
21. گورستان کلک سراب
22. گورستان کلک سراب
23. گورستان کلک نقی
24. گورستان گردنه
25. گورستان مله کاو
26. گورستان وروی
27. محوطه اما
28. محوطه چاویز
29. محوطه چشمه باریک
30. محوطه چن جانقلی
31. محوطه درگ سیه
32. محوطه روادگه ریکا
33. محوطه سیرانه
34. محوطه گل گل
35. محوطه گلان
36. محوطه گوری بزرگ بانروشان
37. محوطه مل چگا
38. محوطه مله کاو
39. محوطه و قلعه کلک
40. محوطه ورپین
41. محوطه ورودی
42. محوطه وری