سمنان

پیشینه تاریخی استان سمنان
استان سمنان یکی از استان‌های کشور ایران است که مرکز آن شهر سمنان است. مساحت این استان برابر با ۹۷٬۴۹۱ کیلومتر مربع  می باشد که از نظر مساحت ششمین استان ایران است. در ۱۳۸۵، جمعیت استان ۵۸۹٬۷۴۲ نفر برآورد شده است.
استان سمنان در دوران باستان بخشی از چهاردهمین ایالت تاریخی ورن (ورنه) از تقسیمات شانزده گانه اوستایی بود. حتی تهمورث دیوبند را بنیانگذار شهر سمنان می‌دانند. برخی از دانشمندان، این ایالت را گیلان فعلی می‌دانند ولی قدر مسلم این که ورن یا ورنه متشکل از صفحات جنوبی البرز و خوار شمال سمنان، دامغان، خوار، دماوند، فیروزکوه، شهمیرزاد، لاسگرد، ده‌نمک و آهوان، قوشه، ویمه و نقاط کوهستانی مازندران بوده‌است.
این منطقه در تمام دوره حکومت مادها و هخامنشیان، کومیسنه یا کومیشان (قومس بعد از اسلام) جزو ایالت بزرگ پارت یا پرتو به شمار می‌رفت. در این دوره سمنان، شهر سرحدی ایالت‌های پارت و ماد به شمار می‌رفت. به همین علت برخی از مورخان، زمانی این شهر را جزو مادها و گاهی جزو پارت‌ها به حساب می‌آورند.


آرادان
دامغان
سمنان
سرخه
شاهرودشهر
گرمسار
مهدی‌شهر
میامی
X

1. آب‌انبار آرادان
2. امامزاده شاه نظر
3. بقعه امامزاده خلیل‌الله
4. بازار آرادان
5. مسجد جامع و حسینیه آرادان

X

1. آتشکده دروار
2. آرامگاه پیرعلمدار
3. آرامگاه شاهرخ
4. آرامگاه امامزاده شمس الدین
5. امامزاده صیدآباد
6. امامزاده محمد دیباج
7. امامزاده میر مطهرین میر میکائیل
8. بازار دامغان
9. برج طغرل (معصوم زاده)
10. برج و باروی قدیمی
11. برج چهل‌دختر
12. برج مهماندوست
13. تاریخانه
14. تپه‌حصار
15. تپه باغ بالا
16. تپه آقابابا
17. تپه ابراهیم‌آباد
18. تپه اسحاق‌آباد
19. تپه باغ بالا
20. تپه بق
21. تپه تو رودبار
22. تپه تیل تغار
23. تپه جزن
24. تپه جیران قلعه شمالی وجنوبی
25. تپه چاله سر
26. تپه چشمه کبود
27. تپه چمن سادر
28. تپه حمام
29. تپه ریگی
30. تپه زیر چکل قلعه چه
31. تپه سردور
32. تپه سفید دامغان
33. تپه سفید شمس‌آباد
34. تپه سفید عباس‌آباد
35. تپه سیاه‌تپه
36. تپه نریشم
37. تپه شمس‌آباد
38. تپه شیر
39. تپه شیر آشیان
40. تپه قلعه پنجم
41. تپه قلعه‌خرابه
42. تپه کل مومن
43. تپه کلاته گوش
44. تپه گورستان مؤمن‌آباد
45. تپه لندر هور
46. تپه مؤمن‌آباد
47. تپه مرطلا بالا
48. تپه مهماندوست
49. تپه نریشم
50. تپه نسروا
51. تپه ولی گاه
52. تپه‌حصار تویه رودبار
53. تپه‌حصار حاجی آباد رضوه
54. سرای رضایی
55. عمارت ابراهیمی
56. عمارت صدیق
57. عمارت لطفی
58. عمارت میر رحیمی
59. قلعه گردکوه
60. قلعه چشمه علی
61. قلعه گیو تنگه
62. کاروانسرای دامغان
63. کاروانسرای سپهسالار امیرآباد
64. گنبد زنگوله
65. گنج تپه در این دله
66. گنج تپه کشت دشت
67. گنج تپه نسروا
68. مدرسه موسویه
69. مسجد حاج شکرالله
70. مسجد جامع دامغان

X

1. آرامگاه پیر غریب
2. آسیاب چهارم (حاج وردی)
3. قلعه سنجه
4. قلعه جهان آباد
5. قلعه عبدلله اباد
6. خانه تاریخی حاج حشمت اللشکر
7. مسجد امام حسین (سرخه)
8. مسجد چهل‌ستون سمنان
9. یخچال حاج‌اسدالله عزیزی (سرخه)

X

1. آب‌انبار بالا زاوقان
2. آب‌انبار تدین
3. آب‌انبار توکلی
4. آب‌انبار حاج ملاعلی حکیم الهی
5. آب‌انبار سنادره
6. آب‌انبار فامیلی
7. آب‌انبار قاضی (کدیور)
8. آب‌انبار کاشفی
9. آب‌انبار کوشمغان
10. آب‌انبار ناسار
11. آرامگاه امامزاده شاه محمد زید
12. آرامگاه سید زین العابدین
13. آرامگاه امامزاده سید جلال
14. آرامگاه امامزاده سید کاظم پرور
15. آرامگاه پیر نجم الدین
16. آرامگاه پیغمبران
17. ارگ علاء
18. امامزاده بی‌بی شهبانو
19. امامزاده چهار تن
20. امامزاده خواجه خضر
21. امامزاده عبدالله و اسماعیل
22. امامزاده مدرک
23. امامزاده ابراهیم و اسماعیل
24. امامزاده اشرف
25. امامزاده زکریا
26. امامزاده سید اسد
27. امامزاده سید المرسلین
28. امامزاده شیخین
29. امامزاده علمدار
30. امامزاده علویان
31. امامزاده علی بن جعفر
32. بادگیر خانه رجبی
33. بازار سمنان
34. بازار شیخ علاء الدوله
35. برج چهل دختران
36. برج چاشم
37. بقعه امامزاده سید زین‌الدین
38. تپه آرنگ رده
39. تپه آفین جیمه
40. تپه اسبی داربن
41. تپه اسپی قلعه بن
42. تپه اشترگردن
43. تپه باغچه (تسوا)
44. تپه جرکل
45. تپه چاله خندق شاهجوق
46. تپه چیرین
47. تپه حلی کبرک
48. تپه دارتک
49. تپه دازگاره
50. تپه دربندی
51. تپه دروازه
52. تپه دره خاکی رودبارک
53. تپه رباط
54. تپه زرشک آب
55. تپه سیاه‌تول
56. تپه سیب بن
57. تپه علاالدین شمالی و جنوبی
58. تپه قلعه خندق کدیور
59. تپه قلعه کپز
60. تپه قلعه گاره
61. تپه قلعه گردن رودبارک
62. تپه کورمیش
63. تپه کورمیش بالا
64. تپه گال‌دره
65. تپه گت قلعه
66. تپه گنجی کور میش
67. تپه گندل تپه
68. تپه گندل تول
69. تپه گندل‌آباد
70. تپه گورستان سر فولاد محله
71. تپه میراب
72. تپه وائو سر
73. تپه‌های دلازیان (چشمه شیخ)
74. تکیه کهن دژ پایین
75. دین تپه دینه ور رودبارک
76. دین تپه زرشک آب
77. دین تپه سرم رودبارک
78. سیاه تپه قلعه شوکت
79. گنج تپه کنزنو
80. تکیه پهنه
81. تکیه کهن دژ پایین
82. تکیه ناسار
83. تکیه نجفی
84. حمام ملاده
85. حمام بیرون دژسرخه
86. حمام پهنه
87. حمام قلی
88. حمام ناسار
89. حمام نجفی
90. خانقاه شیخ علاءالدوله سمنانی
91. خانقاه شیخ محمود
92. خانه جعفری
93. خانه داوری و قلعه‌های مجاور
94. خانه رنجبران
95. خانه طاهریان
96. خانه محمدیه
97. خانه ناظمیان
98. ساباط شاهجوی
99. قلعه عماد دره
100. قلعه گردن مرکک
101. کارخانه پنبه سمنان
102. کارخانه نساجی پارس
103. کاروانسرای بشیم ین
104. کاروانسرای شاه‌عباسی (دهنمک)
105. کاروانسرای ابریشم گران
106. کاروانسرای جهانبانی
107. کاروانسرای شاه‌عباسی (آهوان)
108. کاروانسرای لاسجرد
109. عمارت و باغ امیر سمنان
110. محوطه اسپی تپه
111. محوطه تینت بند
112. محوطه چهل رودبار
113. محوطه شهزوار
114. محوطه کترنو
115. مدرسه صادقیه
116. مدرسه مهران
117. مسجد امام هادی سرخه
118. مسجد بنی اسدی
119. مسجد جامع زاوقان
120. مسجد ناسار
121. مناره مسجد جمعه سمنان
122. یخچال آتشگاه
123. یخچال شرقی شاهجوق
124. یخچال غربی (بزرگ) شاهجوق
125. یخچال محله چوب مسجد
126. یخچال زاوقان

X

1. آب‌انبار مزج
2. آب‌انبار میرزا احمد
3. آب‌انبار مدرسه قلعه
4. آرامگاه شیخ عمادالدین
5. آرامگاه پیراردیان
6. آسیاب بدشت
7. آسیاب کلاته خان
8. اورطی‌تپه
9. بازار شاهرود
10. برج و باروی بسطام
11. برج و باروی شاهرود
12. برج خشتی مزج
13. پل حیدر قلی
14. پل سر چشمه
15. تپه آسمانو
16. تپه ابراهیم بیک قوشه دگرمان
17. تپه ارگ
18. تپه استاد علی
19. تپه الیکایی
20. تپه باغستان
21. تپه برج باغستان
22. تپه پله دهملا
23. تپه پیرزمان آباد
24. تپه تقمر
25. تپه جمال حسین‌آباد
26. تپه چشمه نی
27. تپه حرحره
28. تپه خرابده
29. تپه خوریان
30. تپه خیرآباد
31. تپه داش خانه
32. تپه درخت سر
33. تپه دره انجیل
34. تپه دشت شاد
35. تپه دو کلاته خان
36. تپه دوغی
37. تپه دولت‌آباد
38. تپه ده‌خیر
39. تپه دهملا
40. تپه دیزج (گندزی)
41. تپه رضاآباد
42. تپه رضوان
43. تپه رودخان سوخته
44. تپه سوداغلن
45. تپه سیاه‌ریگی
46. تپه سیاه‌ریگی قلعه نوخرقان
47. تپه باغچه
48. تپه دره المازو
49. تپه قوری دره
50. تپه قوری دره سوداغلن
51. تپه شیخ با
52. تپه صالح‌آباد
53. تپه عطارو
54. تپه عمادالدین
55. تپه فرح‌آباد
56. تپه قلعه بدشت
57. تپه قلعه چه کمردار
58. تپه قلعه مزج
59. تپه قوشه دگرمان
60. تپه قهج
61. تپه کربلائی محمد کلاته
62. تپه کرنگ
63. تپه کلاته خان شمالی و جنوبی
64. تپه کلاته هیزمی
65. تپه کمردار
66. تپه کهنه باغچه
67. تپه گرایلی
68. تپه گل محمد شرقی
69. تپه مختار کشته (جوزتپه)
70. تپه نوروز علی مرگان رضوان
71. تپه هواشناسی
72. تکیه برنجی
73. تکیه بیدآباد
74. تکیه دولت بسطام
75. تکیه زنجیری
76. تکیه جیلان
77. تکیه مزج
78. تل خاکستر
79. حمام امیریه
80. حمام قطری (قتری)
81. حمام مزج
82. حمام بیارجمند
83. حمام چهارسوق
84. حمام حاج تقی (حاج تقی عسگر)
85. خانه عطاردی
86. خانه یغماییان
87. دولت تپه
88. شور تپه رضوان شاهرود
89. قف خانه
90. قلعه بوز باشی
91. قلعه تپه پرو
92. قلعه تخت
93. قلعه دختر رضاآباد
94. قلعه زرخت
95. قلعه عطارو
96. قلعه قارون امیریه
97. قلعه کلاته مطهری
98. قلعه کهنه نردین
99. قلعه گریک
100. قلعه مهروشن
101. کاروانسرای جهان‌آباد (سپنج)
102. کاروانسرای روستای ده ملا
103. کاروانسرای سنگی شریف‌آباد
104. کاروانسرای شاه‌عباسی (عباس‌آباد)
105. کاروانسرای محمدآباد پل ابریشم
106. کاروانسرای الحاک
107. کاروانسرای بدشت
108. کاروانسرای صدرآباد
109. کاروانسرای قدیمی میاندشت
110. گرمابه بازار شاهرود
111. محوطه چشمه جانو
112. محوطه دشت دانیال
113. محوطه قهج
114. محوطه کاربز
115. محوطه یکه ریگ
116. مدرسه شاهرخیه
117. مسجد اخیانیها
118. مسجد جامع شاهرود
119. مسجد شیخ علی اکبر
120. مسجد آقایان
121. مسجد جامع بسطام
122. مسجد جامع جیلان
123. مسجد جامع دستجرد
124. مسجد فرومد
125. محراب مصلی
126. یخچال بدشت
127. یخچال حاج آقا محمد لطفی
128. یخچال دولت‌آباد
129. یخچال سعدآباد
130. یخدان بیارجمند
131. یخدان جیلان
132. یخدان مزج
133. میل تپه
134. ناودان تپه رضوان شاهرود

X

1. آب‌انبار امامزاده علی اکبر
2. آب‌انبار پاده
3. آب‌انبار چهار قشلاق
4. آب‌انبار دهنمک
5. آب‌انبار روستای احمد آباد
6. آب‌انبار ریکان
7. آب‌انبار سردره
8. آب‌انبار شه سفید
9. آب‌انبار قاطول
10. آب‌انبار قلعه خرابه
11. آب‌انبار کاروانسرای شاه عباسی
12. آب‌انبار کردوان
13. آب‌انبار کوشک
14. آب‌انبار کهن آباد
15. آب‌انبار نه حصار
16. آب‌انبار و قهوه خانه امیر خانی
17. آب‌انبار بزرگ گرمسار
18. آب‌انبار مسیر امامزاده اسماعیل
19. آرامگاه امامزاده عبدالرحمن
20. آسیاب بادی روستای دزک
21. آسیاب‌آبی ایوانکی
22. آسیاب‌آبی کرک
23. امامزاده علی اکبر
24. امامزاده ابوسعید
25. امامزاده اسحاق
26. امامزاده پنج تن
27. امامزاده چهل تن
28. امامزاده خوشنام
29. امامزاده ذوالفقار
30. امامزاده سلطان مراد
31. امامزاده گمنام چنداب
32. بقعه امامزاده میرمحمد
33. بقعه امامزادگان شمس‌الدین و اسماعیل
34. برج و بارو شهر ایوانکی
35. پل پهلوی ایوانکی
36. دبستان ثنایی
37. تپه امامزاده ذوالفقار
38. تپه باستانی فرودگاه
39. تپه باستانی قهوه خانه آقا محمد علی
40. تپه باستانی گال
41. تپه باستانی ماری
42. تپه باستانی ملک گور
43. تپه پیش از تاریخ سردره
44. تپه چند آب
45. تپه دراز جوادآباد
46. تپه سعدآباد
47. تپه سنرد
48. تپه علی‌آباد باقری سنرد
49. تپه گورستان ایوانکی
50. تپه گیس ایوانکی
51. تپه لات حسین چال
52. تپه مترسک
53. تپه محمودآباد اسدی
54. تپه نورالدین‌آباد
55. تپه هاشمک
56. حمام روستای دزک
57. حمام قلعه کافر
58. حمام قنات شور
59. ساختمان پهلوی اول
60. قلعه استاناوند ناروهه
61. قلعه اسکن
62. قلعه پاده
63. قلعه پیرزن
64. قلعه جنوب غربی سردره
65. قلعه خرابه شهرنه حصار
66. قلعه دختر یا تپه دختر
67. قلعه راهداری کرک
68. قلعه سیاه تپه
69. قلعه شرقی سردره
70. قلعه ظهرآباد خاک تپه
71. قلعه کافر
72. قلعه نارنجی
73. قلعه یا رباط ماری
74. قهوه خانه امیری
75. قهوه خانه حاج رجب
76. رباط ماری کوچک 77. کاروانسرای امیری
78. کوره آجر پزی سنتی
79. کوره کول پزی
80. کوشک معتمدی
81. گورستان تاریخی چنداب
82. مجموعه شرکت تعاونی داورآباد
83. مجموعه کارخانه و انبار پنبه
84. محوطه اسلامی جل دره
85. محوطه پیش از تاریخ کوه گردک
86. محوطه قلعه پائین
87. محوطه قلعه پیرزن
88. محوطه کوه چهل دختران
89. مسجد امام حسین
90. مسجد حاج نبی
91. مگس تپه
92. یخچال پاده
93. یخچال دهنمک
94. یخچال ریکان
95. یخچال شه سفید
96. یخچال قاطول
97. یخچال کردوان
98. یخچال یاتری
99. یخچال‌حاج نعمت قاسمی

X

1. آب انبار تاریخی مهدی‌شهر
2. قله نیزوا
3. پیغمبران
4. امامزاده عبدالله شهمیرزاد
5. امامزاده قاسم مهدی‌شهر
6. امامزاده یحیی شهمیرزاد
7. بقاع ابوالقاسم، مهدی و یحیی (در چاشم)
8. بقعه شیخ شهمیرزاد سوسن عطا
9. چاشم (روستای نمونه گردشگری چاشم)
10. چهل تن در درجزین
11. حسینیه المهدی مهدی‌شهر
12. رودبارک
13. دیواره صخره نوردی سنگسر سل
14. شیر قلعه شهمیرزاد
15. عمارت کیپور
16. غار دربند مهدی‌شهر
17. کافرقلعه
18. مسجد پامنار مهدی‌شهر
19. منطقه ملی گردشگری رودبارک
20. منطقه حفاظت شده پرور
21. موزه عشایری ایل سنگسر

X

1. آب‌انبار عمارت
2. آب‌انبار عمارت میامی
3. آرامگاه ابن یمین فرومدی
4. آرامگاه شیخ حسن جوری
5. کاروانسرای میامی
6. کاروانسرای عباس‌آباد
7. مسجد جامع
8. مجموعه کاروانسراهای میاندشت