کهگیلویه و بویراحمد

پیشینه استان کهگیلویه و بویر احمد
کهگیلویه و بویراحمد یکی از استان‌های نسبتاً مرتفع و کوهستانی ایران است. مرکز آن شهر یاسوج است و دارای مساحتی حدود ۱۶هزار و ۲۴۹ کیلومتر مربع و جمعیتی برابر با ۶۴۰،۰۰۰ نفر بوده که ۵۰درصد آن‌ها در شهرها سکونت دارند.
استان کهگیلویه وبویراحمد را به دیار آریوبرزن می شناسند.حمداله مستوفی در تاریخ گزیده از ایل جاکی نام می‌برد. در قدیم چهار ایل بویراحمد، نویی، دشمن‌زیاری و چرام را اصطلاحاً «چهاربنیچه» می‌نامیدند. منطقه ای که اکنون استان کهگیلویه و بویراحمد نام دارد دارای پیشینه کهن تاریخی است . هر چند در گذشته ای نه چندان دور ،جزء یکی از بلوکهای مملکت فارس بوده که خود شامل دو قسمت می شد : قسمت شمال شرقی که آن را سردسیر و کوهستانی و پشت کوه می نامیدند و قسمت جنوبی و غربی که نره کوه و بهبهان نامیده می شد. پژوهشگران معتقدند که مهد حکومت بزرگ هخامنشیان و محل تولد پادشاهان کبیر آن در منطقه ی انشان بوده و هم اکنون نیز آثاری در رابطه با صحت این موضوع در کهگیلویه و بویراحمد کشف شده است.


بویراحمد
بهمئی
چرام
دنا
کهگیلویه
گچساران
لنده
X

1. استودان (دخمه) باباطاهر
2. استودان چین
3. پایه‌های پل قدیمی کنا
4. تپه خرگوشی (تپه طلایی)
5. تپه خسرو
6. تپه قلعه چی
7. تپه گردن تل
8. تپه گورستان کاکان
9. تپه مورد راز
10. تپه مهره ای
11. تل گپ
12. غار چال امیرخانی
13. محوطه زی زی (زیر)

X

1. استودان شماره ۲ تنگ ماغر
2. امامزاده بابا احمد
3. عمارت قدیمی بابا احمد
4. قلعه نادر(الناظر)
5. محوطه تنگ دهک
6. محوطه دشتک باغ کلک
7. محوطه کره تول هادی
8. محوطه کلگه کل علی حسین
9. نقش‌برجسته سنگ تنگ سروک
10. نقش‌برجسته‌های تنگ سولک

X

1. باغ چشمه بلقیس و برج تاریخی
2. قلعه شهرک چرام
3. مجموعه زیر بازار

X

1. آسیاب پیرو
2. آسیاب خونگاه (محوطه دنا)
3. آسیاب کوخدان
4. امامزاده محمود طیار
5. پل بزرگ یاتاوه
6. تپه دم چنار
7. تپه قلعه چه شماره یک
8. حمام قدیمی بیاره
9. حمام قدیمی سی سخت
10. غار آباده
11. غار دوفیری
12. قلعه بادنگان
13. قلعه روستای گورگنجو
14. قلعه کک کهزاد (قلعه کره)
15. گورستان پای چل
16. گورستان پراشکفت
17. گورستان پیشه ور
18. گورستان چال شاهین
19. گورستان خونگاه (محوطه دنا)
20. گورستان دلی شب لیز
21. گورستان گچسار ده برآفتاب
22. محوطه (کوشکهای میمند)
23. محوطه امامزاده عبدالله چیتاب
24. محوطه پیشه ور
25. محوطه خهکی چیتاب
26. محوطه دشتک
27. محوطه قلاچه
28. محوطه و گورستان کوه گل
29. محوطه و گورستان مورسلطانی

X

1. آرامگاه شیخ ابراهیم
2. آسیاب شیخ حسین
3. آسیاب بلهدون
4. آسیاب دلی یاسیر
5. آسیاب ایدنک
6. آسیاب خیمند
7. آسیاب کورسا
8. آسیاب موگرم
9. آسیاب تل بابونه
10. استودان بردچله خونه
11. استودان روستای گچی
12. استودان روستای مورد
13. استودان لیر کائید
14. استودان شوار
15. استودان و محوطه ده مورد
16. اصطبل کاروانسرا
17. امامزاده بی‌بی شهر بانو چنگلوا
18. امامزاده جمشید
19. امامزاده حیدر
20. امامزاده شاه جعفر
21. امامزاده شاه عبدالله بی منجگان
22. امامزاده شهسوار
23. امامزاده علی سادات
24. امامزاده ناصرالدین محمود
25. برج القچین علیا
26. برج دیده‌بانی شیخ حسین
27. پل بریده
28. تپه بی‌بی زلیخایی
29. تپه بیره زا (پیر زال)
30. تپه تمپی
31. تپه توس خیمه
32. تپه ده‌مهد
33. تپه شبیخون
34. تپه شوولی
35. تپه قلعه محمد زمان چنگلوا
36. تپه کل گندم کش
37. تپه کلایه (پیر زال)
38. تپه کلگه خطیری
39. سه تلن (سه تپه)
40. تل امامزاده پهلوان
41. تل صراص
42. تل غلام‌محمد
43. تل قباد و مهر علی
44. تل کوچک
45. تل گردو
46. تل ملی
47. تل مهد
48. تل وخم
49. حمام القچین
50. حمام چرام
51. حمام ضلع غربی بافت
52. خانه آویش
53. خانه ۲ القچین علیا
54. خانه آقای عبدالمحمد خلیلی
55. خانه الله اسدروز
56. خانه بال سوخته
57. خانه جنب حمام کهیار
58. خانه جنب مسجد امام حسین
59. خانه جنب مسجد جامع
60. خانه ذوالفقار اسدروز
61. خانه طولیان
62. خانه عبدالحسین آور خیور
63. خانه علی باز فاضلی
64. خانه علی پناه برسیا
65. خانه علی همایون خواه
66. خانه فرامرز مددی
67. خانه فریبرز برمونه
68. خانه محمد علی جفدا
69. خانه محمد قلی کریمی
70. خانه مصطفی دستمزدیان
71. خانه نورالله ایزدپناه
72. زائرسرای امامزاده جایر
73. قلعه القچین سفلی
74. قلعه الگن
75. قلعه تل بابونه (بابینه)
76. قلعه تل کد خدایی چنگلوا
77. قلعه تمپی
78. قلعه دالو
79. قلعه داو دور
80. قلعه دختر کوشک
81. قلعه سرپری
82. قلعه شاه منصور
83. قلعه شوتاور
84. قلعه عمارت سرد و علیا
85. قلعه گوسرخ
86. قلعه محمد زمان
87. قلعه مونه
88. قلعه میر محمد امین
89. کاروانسرای تل گندم کش محمدآباد
90. کتیبه تنگ پیرزال
91. کوشک امیرالمومنین
92. گورستان تل گپ
93. گورستان دره دولاب شیرین
94. گورستان روشن‌آباد
95. مجموعه آثار روستای چنگوا
96. مجموعه امامزاده اسماعیل کرکور
97. مجموعه سه گنبدان
98. مجموعه غارهاوپناهگاههای‌زکی‌آباد
99. محوطه آب کاسه
100. محوطه آپیه مونه
101. محوطه امامزاده محمود
102. محوطه ایدنک
103. محوطه بلوط بنگان
104. محوطه بند باغ
105. محوطه تنگ چاهن
106. محوطه جو خونزار
107. محوطه چال جون
108. محوطه چشمه زعفران
109. محوطه دار اسپید
110. محوطه داودختر
111. محوطه دلی مهرجان
112. محوطه دولاب زا
113. محوطه ده گنده
114. محوطه ده مراد
115. محوطه شمس‌آباد
116. محوطه قبرستان و امامزاده ابدال مندان
117. محوطه کلمک
118. محوطه کمبوس بناری
119. محوطه کوشک بی ستون
120. محوطه لاکوره
121. محوطه مال شیخ
122. محوطه نرمکه
123. محوطه و بنای امامزاده ابراهیم
124. مسجد امامزاده حیدر

X

1. آب‌انبار خان عوض
2. آرامگاه قلعه سه قلاتون
3. آسیاب اول دیل
4. آسیاب جاکی
5. آسیاب خربل
6. آسیاب دوم دیل
7. آسیاب ده بزرگ
8. آسیاب روستای جلیل
9. آسیاب کمبل
10. آسیاب هشت پیمان
11. استودان خربل
12. برج دوک
13. برج دیدبانی دوک
14. پل بند خره خهکی
15. پل پریم (پرین)
16. پل خیری و محمدخان
17. پل ساسانی خیرآباد
18. تپه بیدزرد
19. تپه تل زری
20. تپه جاک جونکی
21. تپه جاکی
22. تپه گرگ دا
23. تپه نارک
24. تل کلی
25. خانه آب توت
26. خانه کا ناصر
27. غار خربل
28. غار سه وله
29. غار شیری
30. غار گاکال
31. قلعه انبار گاه
32. قلعه بابا کلان
33. قلعه بانو گشسب
34. قلعه جاکی
35. قلعه شامبرکان
36. قلعه شاه بهمن
37. محوطه کارخانه گچ
38. کاروانسرای خان عوض
39. کوشک گودنگون
40. کوشک نره بابا
41. گنبد قبرستان
42. گنبد لیشتر
43. گورستان امامزاده علی حاجی
44. گورستان چم ده زیر
45. مجموعه (تپه و محوطه) بقایای معماری تنگ گرگ دا
46. مجموعه خان احمد
47. محوطه اشکفت انبارگاه
48. محوطه امامزاده جعفر
49. محوطه امامزاده علی حاجی
50. محوطه بوالحسنی
51. محوطه تنگ ملغان
52. محوطه جره
53. محوطه چشمه دره
54. محوطه چم ده زیر
55. محوطه خربل
56. محوطه خنگ بنار
57. محوطه دلی یاسیر
58. محوطه روستای خلیفه
59. محوطه کارخانه گچ
60. محوطه کل برم
61. محوطه کوه شهرو
62. محوطه گلگه پشت ره
63. محوطه گلگه هاشق

X

1. امامزاده سیدعمادالدین ولی(ع)
2. امامزاده شیخ ابراهیم عباس
3. امامزاده سلان پیراحمد