اردبیل

پیشینه تاریخی استان اردبیل
استان اردبیل یکی از استانهای ایران است که در شمال غربی این کشور واقع شده‌است. مساحت این استان ۱۷۹۵۳ کیلومتر مربع (حدوداً ۱٫۰۹ درصد از مساحت کل کشور) و جمعیت آن بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ برابر یک میلیون و ۲۲۸ هزار نفر می‌باشد. مرکز این استان شهر اردبیل است و در سال ۱۳۷۲ از استان آذربایجان شرقی جدا و به استانی مستقل تبدیل شد.
استان اردبیل یکی از مناطق گردشگری در ایران است که یکی از ویژگی‌های این استان آب و هوای مطبوع و خنک این منطقه در فصل‌های بهار و تابستان است. مجتمع‌های آبگرم سرعین در ۳۵ کیلومتری غرب شهر اردبیل یکی از مشهورترین مناطق گردشگری استان اردبیل است که در فصل‌های گرم -به خصوص تابستان- میزبان ده‌ها هزار نفر گردشگر از اقصی‌نقاط ایران و کشورهای خارجی است. سرعین بیش‌ترین تعداد هتل و هتل آپارتمان‌ها را با جمعیت نسبتاً کم ساکن در خود در مقایسه با سایر مناطق گردشگری ایران دارد.
بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی یکی از ده اثر باستانی مهم کشور به‌شمار می‌رود. این بنا در سال ۷۶۵ هجری بنا شده‌است و در طول زمان مورد احترام پادشاهان صفوی بوده‌است. بنای کنونی این بقعه شامل مجموعه‌ای از گورهای شاهان و شاهزادگان صفوی و چند ساختمان دیگر (ازجمله مسجد، چینی‌خانه، حرم‌خانه و...) می‌شود. در سال ۱۳۸۶ تلاش‌هایی برای ثبت این اثر در فهرست آثار جهانی یونسکو آغاز شده‌است.


اردبیل
بیله‌سوار
پارس‌آباد
خلخال
سرعین
کوثر
گرمی
مشگین‌شهر
نمین
نیر
X

1. آرامگاه شیخ جبرائیل
2. آرامگاه حاج میر صالح
3. امامزاده صدرالدین
4. برج شاطر
5. پل ابراهیم‌آباد
6. پل پنج چشمه (پل یعقوبیه)
7. پل سه چشمه (قرمزی کورپلی)
8. پل هفت‌چشمه
9. پل سرخ (پل سمیان)
10. پل سه چشمه کلخوران
11. تپه آلقیر
12. تپه اسکی آغ میان
13. تپه اندرآب
14. تپه بالجا برسی
15. تپه پور سوقلی
16. تپه تفیه
17. تپه تولیخای
18. تپه جبه درق
19. تپه حاج نصرت تپه سی
20. تپه دولت‌آباد
21. تپه روستای اردی
22. تپه روستای صومعه
23. تپه شهریور
24. تپه قلعه زینو
25. تپه قوشا تپه سی
26. تپه کرگان
27. تپه کلبی چمنی
28. تپه گازیاماجی
29. تپه گاومیش اولن 30.
30. تپه گوران باروق
31. تپه گیلانده
32. تپه مرکزی روستای تپراقلو
33. تپه معصوم‌آباد
34. تپه ملا یوسف
35. تپه نارنج (نارین تپه)
36. تپه ناصر
37. تپه نخود تپه سی
38. تپه نوران دیکی
39. تپه نیار چمنی
40. تپه نیاز قله سی
41. تپه یوموری
42. تپه اوزریک تپه سی
43. تپه زرناس
44. تپه زرناس ۲
45. تپه کلخوران
46. تپه میر اشرف
47. تپه نیار
48. چالاغان تپه سی تپراقلو
49. حسینیه مجتهد دلجو
50. حمام آقا نقی
51. حمام باروق
52. حمام اوچدگان
53. حمام پیرزرگر
54. حمام سیدآباد
55. حمام ملا هادی
56. حمام یعقوبیه
57. خانه آقازاده
58. خانه ارشادی
59. خانه حاج یوسف صادقی
60. خانه خادم باشی
61. خانه خلیل زاده
62. خانه رضازاده
63. خانه سید هاشم ابراهیمی
64. خانه شریعت
65. خانه چنذاب
66. خانه مرحوم مروج (خلیل زاده)
67. خانه مناف زاده
68. خانه میر فتاحی
69. خانه نوری زینال (خوئی)
70. خانه وکیل‌الرعایا
71. داغ تپه‌سی
72. قفر تپه سی
73. قلعه قوناخ قیران
74. قلعه ینگجه
75. قوشا تپه
76. عمارت آقازاده اردبیلی
77. کل تپه غربی مجندی
78. کل تپه قوناخ قیران
79. کل تپه گندیشمن
80. کول‌دیم تپه
81. گل تپه شرقی مجندی
82. گورستان شهریور
83. گورستان قره شیران
84. گورستان قوش قویان
85. محوطه پیره سحران
86. محوطه قطار تپه سی
87. محوطه قیزقلعه‌سی
88. محوطه کیچیک یوردی
89. مجموعه بازار اردبیل
90. مسجد میرزا علی اکبر
91. مدرسه جعفری اسلامی
92. مسجد شیخ کلخوران
93. نخود تپه سی
94. یوشان تپه سی

X

1. آغادده بلاغی تپه سی
2. بی باغلی متوسط
3. تپه ارکک قویون
4. تپه اکراه متوسط
5. تپه اکره کوچک
6. تپه ایده لی بلاغ
7. تپه بی باغلی بزرگ
8. تپه بی باغلی قشلاق
9. تپه بی باغلی کوچک
10. تپه جعفر قلی
11. تپه خارابالیخ
12. تپه خور خور علیا
13. تپه داش بلاغ یری
14. تپه رکان
15. تپه زرگر
16. تپه شاکر
17. تپه شوؤش داغی
18. تپه قربانعلی‌تپه‌سی
19. تپه قلعه یری بزرگ
20. تپه قورودرسی سفلی
21. تپه قورودرسی علیا
22. تپه کوپک لر
23. تپه کورابلاغ
24. تپه گورستان بی باغلی
25. تپه گورقبری
26. تپه میرزا خان سفلی
27. تپه میرزا خان علیا
28. تپه نر قشلاق علیا
29. تپه نرقشلاق سفلی
30. تپه یونی قجل
31. چاناق تپه سی
32. دده باغ تپه سی
33. شهر تپه سی
34. قز قلعه سی (قلعه دختر)
35. قلعه یری
36. کوهولی تپه
37. گورستان آغجران
38. گونی تپه ۱
39. محوطه کاروانسرای شاه عباسی
40. یاریم تپه سفلی

X

1. تپه نادر
2. تپه غایبعلی
3. تپه گوزلی
4. تپه نادری (اصلاندوز)
5. محوطه تپه قبرستان

X

1. آرامگاه شیخ کشف الدین انصاری
2. بنای چهار گوش
3. پل تاریخی پردیس
4. تپه شال
5. تپه قالاه دیز
6. تپه قالاه کفر (قلعه بالا)
7. کل تپه
8. حمام درو
9. حمام کلور (۱)
10. حمام کلور (۲)
11. خانه آئینی
12. قلعه کیلوان
13. کاروانسرای چنارلق
14. کاروانسرای شاه عباسی
15. گورستان خانقاه
16. مسجد علیاء حاج عبدالغنی رزاقی خم

X

1. امامزاده سیدابوالقاسم (قره داش)
2. امامزاده سیدصادق
3. تپه باستانی آناهیتا
4. دهکده صخره ای کنزق

X

1. بقایای کاروانسرا
2. تپه آوا دره
3. تپه امام‌زاده (پیر)
4. تپه امامزاده گنجگاه گریک دالی
5. تپه پیر
6. تپه پیرنق
7. تپه چیچا قالاسیv
8. تپه دو داشی
9. تپه دیک باشی
10. تپه دیوانخانه
11. تپه قالا
12. تپه قالا گدیگی
13. تپه قرو
14. تپه قره اول
15. تپه قلعه باغچه جوق
16. تپه قلعه شهسوار
17. تپه کل تپه
18. تپه کل گدیک
19. تپه کلکلی
20. تپه کوالان
21. تپه کول تپه زینب یری
22. تپه کول گدیک
23. تپه گل تپه ۲
24. تپه گلجه بلاغ
25. تپه گورستان اوستی
26. تپه مظلو
27. قلعه تپه پرکو
28. قلعه شیخ الدین
29. کلک‌لی‌تپه
30. کله تپه
31. گل تپه سی
32. گورستان آق گول
33. گورستان خلفلو
34. گورستان کول گدیک
35. محوطه پیر سرور
36. محوطه جین‌دره‌سی
37. محوطه خرابه
38. محوطه خرابه قرخ بلاغ
39. محوطه دگیرمان باشی
40. محوطه سوناقبری
41. محوطه شیخ‌لر
42. محوطه قار قورسرن
43. محوطه قلعه قالاجوق
44. محوطه قلعه‌تپه
45. محوطه کللر گدیگی
46. محوطه گورستان کلک لی

X

1. امامزاده بابا مقصود
2. ائل تپه سی
3. بویوک تپه
4. بهمن تپه سی
5. تپه آغا علی
6. تپه آغاسن بیگلو
7. تپه آقامال
8. تپه ائو قاباقی
9. تپه اثوقاباغی
10. تپه احد تپه سی
11. تپه اسلام
12. تپه اشح بلی قاباقی
13. تپه اکراه یری
14. تپه امین بلاغی
15. تپه اوجاق
16. تپه ایدلی درسی
17. تپه ایری سوود
18. تپه باشی
19. تپه باغ اوستی
20. تپه بزرگ (زمین حاج صیف علی صداقت)
21. تپه بل تپه سی
22. تپه بنه
23. تپه بنی ناواسی
24. تپه بوری 25. تپه بوینی سفلی
26. تپه بیگ باغی
27. تپه پامبوقلی
28. تپه پوجه
29. تپه پیه درق
30. تپه تپه باشی
31. تپه تنگ
32. تپه چای تپه سی
33. تپه حسن‌علی یوقوشی
34. تپه حمل (کلکلی آزنا)
35. تپه خارا بامچید (مسجد خرابه)
36. تپه خارابالیق 1
37. تپه خارابالیق 2
38. تپه خارمان
39. تپه خان حسین دمی
40. تپه خان قوروقی
41. تپه خداشکر یری
42. تپه خرمن (امستان علیا)
43. تپه داش بلاغ درسی
44. تپه داش قاپو
45. تپه درمان‌آراسی
46. تپه دره تپه سی
47. تپه دمیرو تپه سی علیا
48. تپه دوقوزیاتان
49. تپه دهکده
50. تپه دیرمان
51. تپه دیرمان قاباقی
52. تپه دیگ ور
53. تپه زاویه سنگ
54. تپه زکی کولوندی
55. تپه زینگیر باشی
56. تپه زینگیرباشی
57. تپه زیوه
58. تپه ساری بلاغ باشی
59. تپه ساری یر
60. تپه سد
61. تپه سرخان تپه‌سی
62. تپه سلامت کوچینی
63. تپه سلیمان آقا محمد تپه سی
64. تپه سمبور (یل سوئی)
65. تپه شاعرلر
66. تپه شاهبازخان
67. تپه شومون
68. تپه شوناخالی
69. تپه شهریری
70. تپه شیش‌تپه
71. تپه صفر داغی
72. تپه صفلن
73. تپه صفلن تپه سی
74. تپه صیادآباد
75. تپه عظیم سلیمان
76. تپه عظیم‌خان‌کندی
77. تپه فتحی یری
78. تپه قالا تپه سی
79. تپه قراق
80. تپه قره بورنی
81. تپه قره‌آغاج
82. تپه قره‌آغاج‌یری
83. تپه قره‌گونی
84. تپه قلعه برزند
85. تپه قلعه گوده کهریز و خرابه
86. تپه قوچ داغی
87. تپه قورد درسی
88. تپه قوشاتپه
89. تپه قیه قاباغی
90. تپه قیه لر
91. تپه کالولوق
92. تپه کچل لریوی
93. تپه کلک (۱)
94. تپه کلک ۲
95. تپه کند آرخنن آرخی
96. تپه کند آلتی
97. تپه کند قاباقی
98. تپه کور یری
99. تپه کولی تپه علیا
100. تپه کولی سفلی
101. تپه گار
102. تپه گل قوبی
103. تپه گمرک
104. تپه گورستان قهره‌مانلو
105. تپه گورستان لیق
106. تپه گوروخ
107. تپه گونی
108. تپه لازوملایوردی
109. تپه لازوملایوردی (وسطی)
110. تپه لمه
111. تپه مازان
112. تپه مازان سفلی
113. تپه مازان علیا
114. تپه ماغال باشی سفلی
115. تپه ماغال باشی علیا
116. تپه مالیح کوچک
117. تپه مدرسه آلتی
118. تپه مرزی
119. تپه مشهد لی یری
120. تپه مشهدلی یری
121. تپه مطلب
122. تپه منجوق چیلار
123. تپه مونجوقلی
124. تپه مهره درسی
125. تپه نقاره
126. تپه هاچاقویون
127. تپه هامار
128. تپه هاواریری
129. تپه همت سلاله (محال مران)
130. تپه یاتاق
131. تپه یاماژ
132. تپه یدیلر تپه سی
133. تپه یول کچن
134. تپه یونجالیق
135. حاج عزیز تپه سی
136. حسین آلی تپه
137. دشمن تپه
138. دمیروتپه‌سی
139. سیمی تپه سی
140. شام تپه سی
141. شاه تپه
142. شومون تپه سی
143. عسگر تپه سی
144. فرضی کندی تپه سی
145. قراق تپه
146. قلعه یایلی قلعه سی
147. قیراق‌تپه
148. کول‌تپه (تپه خاکستر)
149. کول‌تپه آغداش
150. کول‌تپه نصراله بیگ لو
151. گورستان کودور قبری ۱
152. گورستان کودور قبری ۲
153. گول تپه سی
154. گویجه تپه بزرگ
155. گویچه تپه کوچک
156. گیرده تپه
157. محوطه خارابالیق
158. محوطه گزرو
159. محوطه گورستان روستای آلیه
160. محوطه نرگیستیگ
161. موزلو تپه سی
162. نصیر تپه سی
163. هاچا تپه سی
164. یاریم تپه
165. یاریم تپه برزند

X

1. آرامگاه امامزاده جعفر
2. آتشگاه مشکین‌شهر
3. آتماتپه‌سی
4. اکیز تپه بزرگ
5. اکیز تپه کوچک
6. اوچ تپه بلاغ گون پاپاق
7. اوزریک تپه سی
8. اوزون تپه سی
9. امامزاده اوخلی بابا
10. امامزاده فخرآباد
11. امامزاده گده کهریز
12. بند اغزی
13. بوستان تپه سی
14. پل دوجاق
15. پل گردنه دوجاق
16. پورسخ تپه
17. تپه آج دویوران
18. تپه آق بلاق
19. تپه آل احمد
20. تپه ابراهیم تپه سی
21. تپه احمدخان
22. تپه اردوگاه
23. تپه اسرافیل بلاغی
24. تپه اللهوردی بلاغی
25. تپه امامزاده چپقان
26. تپه امیر چاناتی
27. تپه امیرخانلو
28. تپه اوچغلار
29. تپه اولی قیه
30. تپه ایری گول
31. تپه پیرآغاجی
32. تپه تیمور تپه سی
33. تپه چح‌چح
34. تپه چخناق
35. تپه خرابه قدیرلو
36. تپه خرابه کندیری
37. تپه خرابه‌های قره آغاج
38. تپه داش بلاغ
39. تپه داوالی یر
40. تپه دده بیگلوی شرقی (ابیل)
41. تپه دده بیگلوی غربی
42. تپه دمیرچی خرابه شمالی
43. تپه دیده‌بان
44. تپه دیه بیگ لو
45. تپه زغلغ تپه سی
46. تپه سلاخ خانه (تپه قنبر)
47. تپه سید لر
48. تپه شربت آلی شمالی
49. تپه شکر آب شمالی
50. تپه شکرآب جنوبی
51. تپه شورسو
52. تپه شیخ
53. تپه شیخ مدی
54. تپه شیطان تپه سی
55. تپه صادق تپه سی
56. تپه طاقچه و بوقچه
57. تپه عزیزتپه‌سی
58. تپه علی بابا
59. تپه علی میرزا
60. تپه عمارت
61. تپه غفور
62. تپه قاراکسک
63. تپه قاری مزرعه سی 1
64. تپه قاری مزرعه سی 2
65. تپه قالاچیق
66. تپه قراول ینگجه
67. تپه قربان‌تپه‌سی
68. تپه قلعه باشی آلوچ
69. تپه قلعه بویینی
70. تپه قلعه قورلو
71. تپه قمچی
72. تپه قورشاخلی داغ
73. تپه قیچ اتان
74. تپه قیز قلعه سی
75. تپه قیز یلی قیه 76. تپه قیزیللی داغ
77. تپه کالولار 78. تپه کالولی داغ غربی
79. تپه کالولی‌داغ شرقی
80. تپه کر جبدرق
81. تپه کلهلی قراق
82. تپه کول تپه
83. تپه کولین بایر
84. تپه گلی بلاغ
85. تپه گورستان جلایر
86. تپه گورستان خلیفه داود
87. تپه گورستان خورشیدآباد
88. تپه گورستان ساربانلار
89. تپه گورستان علمدار
90. تپه گورستان قره‌قیه
91. تپه گون چکن کوچک
92. تپه لین قیچ
93. تپه مصلی انار
94. تپه ملک اوجاقی
95. تپه منبع
96. تپه منجیق چی
97. تپه موزو تپه سی
98. تپه میر قلعه سی
99. تپه نعمت‌داغی
100. تپه و گورستان کوچک
101. تپه هاچاقیه بزرگ
102. تپه هاساسان سفلی
103. تپه هاساسان علیا
104. تپه هاشم تپه سی
105. تپه هایدان
106. تپه هشتی چنار
107. تپه هله ور
108. تپه یللی قیه
109. تپه‌های دوگانه لگران
110. تپه‌های سه گانه وله
111. حمام عدل
112. خرمن تپه سی
113. دم پیر تپه سی
114. شام زمی تپه سی
115. شنبه تپه
116. قلعه قره تپه
117. قره قلعه
118. قلعه ارشق
119. قلعه بربر
120. قلعه سنگی قره آغاج
121. قلعه قراق اوچ بلاغ
122. قلعه قره بلاغ
123. کاروانسرای رضی
124. کاروانسرای قائلوبلاغ
125. کل تپه خراوان
126. کول‌تپه (کوده کهریز)
127. کول‌تپه جنوبی
128. کول‌تپه دوجی سفلی
129. کول‌تپه شمالی
130. کول‌تپه قوشه علیا
131. گچ تپه
132. گرده تپه
133. گول تپه کولی
134. گورستان ارجق
135. گورستان انار
136. گورستان برگ چای
137. گورستان پیرمحمد
138. گورستان سردی
139. گورستان قاراکسک
140. گورستان قارقابازاری
141. گورستان قشلاق وزرق
142. گورستان کچی بلاغی
143. گورستان کوجنق
144. گورستان کورچمن
145. مجموعه تپه خرابه قلعه
146. مژدین تپه دده بیگلو
147. موزو تپه سی
148. موسی تپه
149. محوطه اسرافیل بلاغی
150. محوطه ایلانلی داغ
151. محوطه جنی دره
152. محوطه خرابه مشیران
153. محوطه داش قلعه
154. محوطه شهریری و مکتب اوشاقلاری
155. محوطه قارباسان
156. محوطه قارقابازاری
157. محوطه قالا داغی
158. محوطه قره آغاج کلان
159. محوطه قلعه بالاخان
160. محوطه کچی بلاغی
161. محوطه کول لیک
162. محوطه گلی بلاغ
163. محوطه گونبیلدین
164. محوطه مالی کهریزی
165. محوطه میرقلعه سی
166. هاجازمی تپه سی

X

1. آرامگاه پیربدرالدین
2. آتما تپه
3. تازه تپه مرنی
4. تپه آق خرابلر
5. تپه آلادیز گه
6. تپه اجاق داغی
7. تپه اروج یری
8. تپه ایلانی داغ
9. تپه باباپشته
10. تپه بریس
11. تپه بیزو قلعه سی
12. تپه پیرلنگ (تربه)
13. تپه پیرناخرچی
14. تپه تپراق اوچان
15. تپه تپه
16. تپه جین تپه سی
17. تپه خرمن‌یری
18. تپه خلیفه لو
19. تپه دره کوچک
20. تپه دینگاه
21. تپه دیوداغی حور
22. تپه ساری گل تپه سی
23. تپه سگاله (قرمز قالا)
24. تپه قره چی بولاغی
25. تپه قلعه دوشی
26. تپه قلعه رغ
27. تپه کیچیک کله
28. تپه گئورقلعه
29. تپه گرگ‌دره
30. تپه گورستان آقبلاغ
31. تپه گورستان قره تپه
32. تپه محمد خان دیکی (تربه)
33. تپه ملت یری
34. تپه ننه کران
35. تپه و گورستان توکلی دمئی
36. تپه وصی‌داغی
37. تپه یونجالو
38. تپه‌های چای قوشان
39. حمام حور
40. حمام سولا
41. حمام محمدیان
42. خانه میرکاظم خان صارمی
43. کهنه تپه
44. گورستان امین جان یری
45. گورستان اوغری تپه
46. گورستان بابا حمزه
47. گورستان چای قوشان
48. گورستان خالی دره
49. گورستان دوز دره سی
50. گورستان سر دره گرگ
51. گورستان سیاه دره گندم کوه
52. گورستان قره داغ
53. گورستان کلش دره سی
54. گورستان کلک لی
55. گورستان کوه قرمز
56. گورستان کهنه نودی
57. گورستان گامه دول
58. گورستان گوول
59. مجموعه تانگه نسو
60. محوطه بابارشنه
61. محوطه بخشعلی آرپاسی
62. محوطه بلیدی
63. محوطه تربه پیر جماعت
64. محوطه سکه بان
65. محوطه شاغاردی
66. محوطه علی اکبر دره سی
67. محوطه قاطرچی بولاغی
68. محوطه قلعه جوتی
69. محوطه قوم یری
70. محوطه کاناکلش
71. محوطه کوهده
72. محوطه کهنه امین جان
73. محوطه کهنه کلاندرق
74. محوطه کهنه‌جید
75. محوطه گورستان دهانه بزرگ
76. محوطه گورستان گنی
77. محوطه ممد اروشی
78. محوطه و تپه گوبح تپه سی
79. محوطه هسته لحی
80. مسجد جامع نمین

X

1. تپه آتا کیشی
2. تپه اجاق تپه سی
3. تپه اچاق داغی
4. تپه اورلیک تپه سی
5. تپه اوزرلیک تپه سی
6. تپه بات بات
7. تپه برج
8. تپه برجلو
9. تپه پلنگ اولن
10. تپه پیرکریم
11. تپه تپه گورستان
12. تپه توی الان
13. تپه خانه شیر
14. تپه خرمن یئری
15. تپه درمان بوینی
16. تپه دمیرچی تپه سی
17. تپه سائین
18. تپه سحین بلاغ تپه سی
19. تپه سدتپه‌سی
20. تپه سید عباس
21. تپه سیرم قیه
22. تپه قالا باشی
23. تپه قالا بویون
24. تپه قبله بلاغ
25. تپه قراول تپه سی
26. تپه قرخ بلاغ
27. تپه قرق چی تپه سی
28. تپه قره داش
29. تپه قره داغ
30. تپه کللی تپه
31. تپه کوراییم
32. تپه کولوک گوزی
33. تپه کومه یئری
34. تپه مزرعه تپه سی
35. تپه ملا مهدی
36. کول‌تپه مشتقین
37. دژ بویینی بوغون
38. کاروانسرای سنگی صائین
39. گورستان دولی خان اجاقی
40. گورستان دیم سقرلو
41. گورستان قالا قاباغی
42. محوطه اجاق اوستی
43. محوطه پیر نق
44. محوطه پیله کفتار
45. محوطه چیراتا
46. محوطه خاتون‌بلاغی
47. محوطه خرابلیک
48. محوطه داشلی گونی
49. محوطه دربند
50. محوطه درمان دره سی
51. محوطه دلیکیلی داش
52. محوطه دیک داشلار
53. محوطه سولی یئری
54. محوطه شاه حسن
55. محوطه شاه ورن
56. محوطه شمی کلیی
57. محوطه قالایئری
58. محوطه قلعه سی
59. محوطه کلی زمی
60. محوطه کول تپه
61. محوطه کهللر
62. محوطه گلستان
63. محوطه گونی
64. محوطه یانخ