آذربایجان غربی

پیشینه تاریخی آذربایجان غربی
استان آذربایجان غربی یکی از ۳۱ استان ایران است، که در شمال غربی این کشور قرار دارد و مرکز آن شهر ارومیه است. در کنارهٔ شرقی این استان، دریاچه ارومیه قرار دارد. مساحت استان برابر ۳۷٫۰۵۹ کیلومتر مربع است و جمعیت استان طبق سرشماری سال ۱۳۸۵  ۲٫۸۷۳٫۴۵۹ نفر می‌باشد.
استان آذربایجان غربی یکی از مناطق کوهستانی کشور است و توپوگرافی متنوع و گسترده‌ای دارد.گروهی معتقدند که نام آذربایجان گرفته شده از «آذرآبادگان» گرفته شده و به معنی سرزمین آتش است. بزرگ‌ترین آتشکده‌های زرتشتی در این منطقه بوده‌است و نمونه آن هنوز در باکو پایتخت جمهوری آذربایجان بجا مانده‌است. گروهی دیگر وجه تسمیه آذربایجان را مربوط به وجود سرداری به نام آتورپات یا اتروپاد می‌دانند. اینان معتقدند که که بعد از غلبه اسکندر مقدونی به ایران، سردار آتورپات در آذربایجان ظهور کرد و از اشغال آن توسط یونانیان ممانعت به عمل آورد. از آن به بعد این سرزمین به نام آتورپاتگان معروف شد. حکومت جانشینان آتورپات در آذربایجان در زمان اشکانیان نیز ادامه یافت و این منطقه توانست کماکان استقلال داخلی خود را در چهارچوب دولت اشکانی حفظ کند. سرانجام اردشیر بابکان بنیان‌گذار سلسله ساسانی بر حکمرانان محلی آذربایجان استیلا یافت و آنرا بصورت یک ایالت غیر موروثی اداره نمود.


ارومیه
اشنویه
بوکان
تکاب
چالدران - چایپاره
خوی
سردشت - سلماس
شاهین دژ - شوط
ماکو
مهاباد
میاندوآب - نقده
X

1. تپه امام شاهوانه
2. تپه بابی سید
3. تپه بردآوان
4. تپه برداسپی
5. تپه ترسه بلاغ
6. تپه توری
7. تپه تومبولوس تاچین‌آباد
8. تپه چشمه گل
9. تپه حاجی بطریان
10. تپه حاجی عبدل
11. تپه حسن نوران
12. تپه خورشت
13. تپه خیزه شین
14. تپه درواسری
15. تپه دره سور
16. تپه دوستک
17. تپه دول
18. تپه ده‌شمس
19. تپه ده‌گرجی
20. تپه زرآب
21. تپه سربرده
22. تپه سیران
23. تپه علی ریحن
24. تپه فلح حسن نوران
25. تپه قلات اسپی
26. تپه قلات پارس‌ها
27. تپه قلات دره سور
28. تپه قلات دوربه
29. تپه قلات ریک‌آباد
30. تپه قلات سوری
31. تپه قلات سید بیمضرته
32. تپه قلات شاهوانه
33. تپه قلات عین‌الروم
34. تپه قلات کانی اسپی
35. تپه قلاتگاه شیخان
36. تپه قلاتوک
37. تپه قلی چاووش
38. تپه کانی به بو
39. تپه کانی خاران
40. تپه کانی سپی
41. تپه کوره کانی چهاربط
42. تپه کوره کانی گندویلا
43. تپه کهنه ده ترسه بلاغ
44. تپه کهنه ده دره سور
45. تپه کهنه ده سه کانی
46. تپه کهنه ده نالوس
47. تپه کهنه روستا
48. تپه کهنه روستای اسلاملو
49. تپه کهنه قلاتان
50. تپه کهنه قلعه
51. تپه گرد کاشان
52. تپه گرد له اسلام‌آباد
53. تپه گرکاگول
54. تپه گورستان چشمه گل
55. تپه گورستان دوآب
56. تپه گورستان شیخ رش
57. تپه گورستان فلح تاچین‌آباد
58. تپه گورستان هق
59. تپه گیسل‌آباد
60. تپه نالوس
61. تپه نلیوان
62. ستون كله شين (كلی شين)
63. محوطه داره تو
64. محوطه کانی حوا
65. محوطه کولبه

X

1. آرامگاه سرداران مکری
2. تپه آشی
3. تپه اخطاطر
4. تپه اوینه چی
5. تپه جار باغچه
6. تپه جار کوسه
7. تپه جارچاوین چین
8. تپه چاکه چکوله
9. تپه خراسانه
10. تپه خیزکی شین
11. تپه ساری قامیش
12. تپه ساری قامیش سمینه رود
13. تپه سرباز
14. تپه قارداشالی
15. تپه قازلیان
16. تپه قد قلا
17. تپه قراغ مین آغا
18. تپه قره گوز
19. تپه قلاکونه
20. تپه قلاکهنه پیرآسان
21. تپه قلاکهنه چاورچین
22. تپه قلای استر
23. تپه قلایچی
24. تپه کانی میران
25. تپه کونه مار
26. تپه گرده‌رش
27. تپه گردی زرینه
28. تپه گورستان ده کهنه
29. تپه لاسه گلان
30. تپه مین آغا
31. گرد تپه (بوکان)
32. گورستان بردش
33. مسجد حمامیان

X

1. آرامگاه ایوب انصاری
2. بازار تکاب افشار
3. پل ساروق
4. تپه آشاغی محله سی
5. تپه پائیزه وار
6. تپه تخ تخ
7. تپه ترمکچی
8. تپه چاله گوره
9. تپه خرابه سبیل
10. تپه ده‌کن
11. تپه ده‌کن چپ دره
12. تپه ده‌کن قرخلو
13. تپه زوی خزینه
14. تپه سوت کلن
15. تپه شاه محمدی
16. تپه شخص سواری
17. تپه شهباز بولاغی
18. تپه قاسم
19. تپه قالا کن
20. تپه قالاکن قوجه
21. تپه قزل گومز
22. تپه قلعه داشی
23. تپه قلعه مامان
24. تپه کانی زرینه
25. تپه کانی شاه
26. تپه کله کای
27. تپه گل اندره
28. تپه گورستان تاس کند
29. تپه گوزلر
30. تپه مجید
31. تپه مری موکری
32. تپه موسایی
33. تپه ناوبر
34. تپه یهرلو
35. چال تپه اسد کندی
36. حمام روستای قرخلو
37. حمام قدیمی احمدآباد سفلی
38. حمام قدیمی احمدآبادعلیا
39. دژ بلقیس
40. کوه زندان سلیمان
41. محوطه دوه یاتاقی
42. مسجد اوغول بیگ
43. مسجد جامع تکاب
44. نور تپه

X

1. آرامگاه سنگی دلیک داش
2. تپه خاچ
3. تپه قره بلی
4. قره کلیسا
5. کلیسای سور سور
6. کلیسای صخره ای سعدل
7. مقبره سید صدر الدین

X

1. قلعه اورارتویی
2. پل دوقوز کورپی (نه پله)
3. قرمزی مسجد چورس
4. زیارتگاه حضرت ابوالفضل العباس
5. پل دوقوز گوز (پل نُه دهنه کسیان)
6. حمام قره ضیاالدین
7. یغین داش

X

1. قلعه اورارتویی
2. پل دوقوز کورپی (نه پله)
3. قرمزی مسجد چورس
4. زیارتگاه حضرت ابوالفضل العباس
5. پل دوقوز گوز (پل نُه دهنه کسیان)
6. حمام قره ضیاالدین
7. یغین داش

X

1. آرامگاه آل یعقوب
2. برج شمس تبریز
3. تپه آغشلو
4. تپه ارمنی
5. تپه ارمنی زاویه
6. تپه اوچ قزلار
7. تپه ایزوای بدل‌آباد
8. تپه پالوتی
9. تپه پیرود
10. تپه پیشی اینی
11. تپه تکلک
12. تپه چیرکندی
13. تپه حبشی سفلی (خرگوش تپه)
14. تپه خله گولو
15. تپه دوز داغی
16. تپه دوه گوز
17. تپه زاویه حسن
18. تپه زروان
19. تپه زنگلان
20. تپه سروان مرکان
21. تپه شور شوریک
22. تپه علمدار بدل‌آباد
23. تپه قالای زاویه
24. تپه قره‌شعبان
25. تپه قزل داش
26. تپه قطور
27. تپه قلعه جوق وار
28. تپه کسیان
29. تپه کلوانس
30. تپه گرگان بابا
31. تپه گوهران
32. تپه ملهذان
33. تپه ننه پیرکندی
34. ساختمان شهرداری خوی
35. داشلی تپه
36. دبیرستان حکیمه
37. خانه کبیری
38. قلعه آغبلاغ سفلی
39. قلعه بالابان
40. قلعه سید تاج الدین
41. قلعه قرمز (قره آغاج)
42. قلعه قطور
43. قلعه کافور خاندیزج
44. قیزقلعه
45. کاروانسرای خان
46. کول‌تپه پیرکندی
47. کلیسای سورپ سرکیس
48. کلیسای قدیمی
49. کلیسای قریس
50. کلیسای ملهذان
51. کلیسای فنایی
52. گوردخمه صخره‌ای چیر
53. مجموعه بازار
54. محوطه آغباش
55. محوطه بندلی
56. محوطه تاپ تاپه
57. محوطه حمزیان بالا
58. محوطه زاویه
59. محوطه سینگه قلعه کاپوت
60. محوطه شور بولاغ قره تپه
61. محوطه شوریک
62. محوطه شیخ شرف
63. محوطه علی شیخ
64. محوطه قالادره سی
65. محوطه قریس
66. محوطه قزلجه
67. محوطه کهریز باشی
68. محوطه گورش
69. مسجد حجتیه
70. مسجد داش آغلیان
71. مسجد ذهبیه
72. مسجد سیدالشهداء
73. مسجد شیخ
74. مسجد ملا حسن

X

1. پل قلعه تاسيان
2. حمام قدیمی سردشت (گرمابه بیستون سردشت)
3. تپه ربط

X

1. امامزاده کهنه شهر
2. امامزاده برگشاد( امامزاده هشتم)
3. تأسیسات قدیمی آب خانه دام
4. تپه آق زیارت
5. تپه آوب روستای هدر
6. تپه بلقیس داغی
7. تپه تازه شهر
8. تپه تمراب
9. تپه چهار ستون
10. تپه حمزه‌کندی
11. تپه درشک
12. تپه شوریک
13. تپه شیدان
14. تپه شیره چی
15. تپه صدقیان
16. تپه عیان
17. تپه کافر چیچک
18. تپه کاهی
19. تپه گورستان پیکاچیک
20. تپه گورستان حقنظر وردان
21. تپه گورستان شیدان
22. تپه گورستان قره قشلاق
23. تپه گورستان وردان
24. تپه هفتوان کوچک
25. تپه تبان
26. تپه مغان جوق
27. قباخ تپه
28. کافرقلعه سی
29. کول‌تپه اهرنجان
30. حمام قدیمی شیخ
31. کلیسای آخته - خانه
32. کلیسای آفتارخان
33. کلیسای قدیمی ارامنه
34. کلیسای قدیمی قزلجه
35. کلیسای قدیمی مارسرکیس
36. کلیسای قدیمی وانگ
37. کلیسای مار یعقوب (ماریاقوس)
38. کلیسای مارخنه
39. کلیسای مارگیوگیز
40. کلیسای محلم
41. کلیسای هفتوان
42. گورستان ارامنه (آخته خانه)
43. گورستان ارامنه خسروآباد (قوچ)
44. گورستان ارامنه سرنق
45. گورستان ارامنه سلماس
46. محوطه آفتارخانه
47. محوطه شورگل
48. محوطه شهردیلمقان
49. محوطه گرنوگوگ (کوه نخود)
50. محوطه هدر

X

1. تپه پاپیر
2. تپه پاره سفلی
3. تپه چراغ
4. تپه چراغ بابا
5. تپه خاط لر داشی
6. تپه خلوت
7. تپه خواجلو
8. تپه خولینه
9. تپه رضا قشلاقی
10. تپه شیطان تختی
11. تپه طاحن‌آباد
12. تپه طاقه گوز
13. تپه قره چال
14. تپه قره مال
15. تپه قلات کهن
16. تپه قلاع خنجر
17. تپه کانی درویش
18. تپه کربلایی محمد
19. تپه کشاورز
20. تپه کشاویر
21. تپه کل بیوره
22. تپه کهنه قلعه
23. تپه گل چرمو
24. تپه محمودآبادسفلی
25. حمام قپان
26. قره تپه
27. قلعه آغجیوان
28. قلعه شیخ حیدر
29. مجموعه صخره‌ای بی‌بی کند
30. نقوش صخره‌ای عقربلو

X

1. تپهٔ تاریخی خلیل‌آباد
2. عمارت تاریخی خان
3. گنـبد كنـدال

X

1. بنای باشکوه کلاه فرنگی
2. پل قره کور پو (پل سیاه)
3. پل بشگوز
4. پل قور قلوق
5. تپه دره بلاغی
6. تپه ذبیرا
7. تپه قلعه سور
8. تپه کلیساتپه‌سی
9. تپه گورستان کشمش تپه
10. تپه یارما
11. تپه یاریم قیه علیا
12. حمام پورناک
13. حمام قدیمی ماکو
14. خانه سنگی جمال خان تیموری
15. خانه صفر علی خان
16. خانه علی بیات ماکو
17. ساختمان بانک ملی
18. ساختمان دارایی ماکو
19. ساختمان شهربانی ماکو
20. ساختمان شیروخورشید
21. ساختمان قلعه جوق
22. سد پناهکندی
23. سد بداولی ماکوبیز
24. قلعه جم خور
25. قصر باغچه جوق
26. کلیسای مریم ننه
27. کلیسای عظیم سن استپانوس
28. کلیسای زور زور
29. گورستان تاریخی پیر احمد کتدی
30. محوطه گلی باغ
31. معبد سنگی

X

1. تپه ایل تیمور (یال تمر)
2. تپه دارتوان (تکانوجه)
3. تپه سه گردان
4. تپه کیک‌آباد
5. تپه گرد دریاس
6. تپه لاس (گرد لاس)
7. تپه محمود کان
8. تپه میر گرد
9. تپه و گورستان چهار دیوار
10. تپه سوان
11. تپه قزل قوپی
12. طاووس‌تپه
13. حوضخانه رستم بیگ
14. حمام لج
15. حمام میرزا رسول
16. خانه رحیم‌زاده
17. خانقاه شمس الدین برهانی
18. دژ قلات شاه
19. کهنه شهرویران
20. گرمخانه مسجد جامع مهاباد
21. مسجد جامع سرخ

X

1. بقعه امامزاده تاج الدین علی
2. پل میرزا رسول
3. پل کوسه لر
4. تپه ارمناک
5. تپه حاج حسن
6. تپه حاجی حسن
7. تپه حسین‌آباد
8. تپه سبزی
9. تپه شن‌آباد
10. تپه صارمی
11. تپه قاریاغدی
12. تپه قبچاق
13. تپه قره گوزلو
14. تپه قلعه حسین‌آباد
15. تپه کورآباد
16. تپه گامیش گلی
17. تپه گگ تپه (گوگ تپه)
18. تپه ورزن
19. چهل پله شاه تپه(قیرخ پیلله)
20. جواد تپه سی
21. داش تپه
22. قلعه بختک
23. قلعه جان آقا (بزرگترین قلعه نظامی مانایی ها)
24. کول‌تپه میرزا نظام
25. مسجد تاریخی طاق
26. موزه میاندوآب
27. یقین علی تپه

X

1. تپه دربند
2. بیوک تپه
3. تپه آدی گوزل
4. تپه آرنا
5. تپه آقا بیگلر
6. تپه آینان گوون
7. تپه اوچ اولر
8. تپه بارانی عجم
9. تپه پایگاه شیخ معروف
10. تپه پیزدلی
11. تپه تابیه
12. تپه چای‌آراسی
13. تپه حاجی فیروز
14. تپه دالما
15. تپه دربند
16. تپه دکل حسنلو
17. تپه دوله درژه
18. تپه سید سهراب
19. تپه سیلو
20. تپه شاخ خیز
21. تپه شاخ قبران
22. تپه شوربلاغن اوستو
23. تپه شورکند
24. تپه شوق قار
25. تپه شیخ احمد چمنی
26. تپه شیخ معروف
27. تپه عبدل
28. تپه عجملو
29. تپه قارنا
30. تپه قوروخلو درمان
31. تپه کمرقالا
32. تپه کوول
33. تپه کهریزه عجم
34. تپه گرد خولینه
35. تپه گرد سورآور
36. تپه گرد نعلین
37. تپه گردخولینه
38. تپه گردی ممینه
39. تپه گورستان آغچه زیوه
40. تپه گول کرد
41. تپه لمینلو
42. تپه ماوران
43. تپه محمدیار
44. تپه مملو
45. تپه نظام‌آباد
46. تپه وزنه
47. تپه یحیی دیمی
48. سلمان تپه
49. عقرب تپه
50. قوبی تپه
51. گرد میرآباد (تپه قلیه)
52. نادرتپه سی
53. گورستان ارمنی
54. محوطه سد حسنلو