کارگاه فضا

کارگاه فضا

تئوری و تجربی

مدت زمان دوره : چهار ماه ( 18 جلسه )

مخاطب:  دانشجویان معماری سال سوم و بالاتر

تعداد : 20-25 نفر ( چهار الی پنج نفر مسلط به گراس هاپر، پنج نفر آشنا با ماکت سازی و همه افراد  آشنا با نرم افزارهای ترسیم دو بعدی و سه بعدی)

در این دوره دانشجویان پس از آشنایی با مفاهیمی نظیر: فضا و المانهای موثر درایجاد اتمسفر معماری و همچنین آشنایی با نظریات مبتنی بر پدیدار شناسی معماری، تجربه فیزیکی و ادارک مستقیم فضا و بحث های تئوری پیرامون فضای داخلی و فضای خارجی ( درون و بیرون )  وارد یک تمرین عملی میشوند . در تمرین عملی یکایک ویژگی های مورد بحث در جلسات تئوری، مورد آزمایش و تجربه قرار خواهند گرفت. این تمرین به تجربه المانهای موثر در ساختار فضای درون و بیرون معماری پرداخته و ارتباط این دو را به صورت عینی در فضای درون و بیرون پنج مکعب به آزمایش میگذارد .

مباحث تئوری در جدول جلسات در زیر آمده است ، به تشخیص استاد، تجربه عملی میتواند از جلسه دوم به بعد  در کنار مباحث تئوری آغاز شود.

مقدمه ای بر طراحی فضا ، ایده ، کانسپت ، خلاقیت

جلسه اول

تعریف فضا، انواع نه گانه فضا، تعریف فضای معماری، تفاوت حجم و فضا ، شیوه ها ی کشف فضا

جلسه دوم

جهات ، افقیت و عمودیت ، اتصال به زمین و آسمان، پایداری و تعلیق ، عمق و ارتفاع، وزن بصری، سبکی و سنگینی

جلسه سوم

پر و خالی ، فضای تهی، فضای پدید آمده از اشیاء،  تراکم و خلا ، فضای  پیرامون

جلسه چهارم

نظم و بینظمی ، پیچیدگی، سادگی، توازن، ریتم، تکرار ، قاعده و استثناء ، وارونه سازی

جلسه پنجم

مقیاس ، ابعاد انسانی، رابطه فرم و مقیاس ، رابطه فضا و مقیاس، رابطه اشیاء و مقیاس ، ارتباط احجام و جسم فیزیکی، حرکت و فعالیت انسان در فضا.

جلسه ششم

ادارک فضا و تجربه فیزیکی ، درگیری حواس، اتمسفر معماری ،  المانهای موثر در ایجاد اتمسفر معماری ، بررسی المانها به صورت عملی در فضای درون و فضای پیرامون طی جلسات بعدی

جلسه هفتم

خواص مصالح ، جنسیت ، بافت ، زبر و نرم، شفاف و صلب ،انعکاس ، جنسیت بخشی ، جنسیت زدایی

جلسه هشتم

رنگ ، خواص رنگ ،سطوح رنگی، گرافیک

جلسه نهم

نقش نور ، صوت ، بو ، آب ، هوا ، سردی و گرمی ،رطوبت ، گیاهان

جلسه دهم

فضای بیرونی ، رابطه بیرون و درون ، نما به منزله بازتاب درون، نمای مستقل ( تعریف کلاسیک نما ) ، نمای پوسته ای، نفی نما

جلسه یازدهم

مساله جزییات، رابطه جزء و کل ، کانسپت جزییات ، تناسب اجزاء و ایده کلی معماری،  جزییات نا همگون با معماری و . . .

جلسه دوازدهم

ژوژمان طرح ها و انتخاب طرح مناسب جهت اجرا در محوطه مرکز

جلسه سیزدهم

 

کار گروهی برای تبدیل طرح منتخب به طرح اجرایی در محوطه مرکز، تقسیم وظایف ، تهیه جزییات اجرایی ، برنامه زمان بندی اجرا ، بر آورد هزینه ، تامیین مصالح مورد نیاز ، تدوین روش اجرا ، اجرای طرح

جلسات چهاردهم تا هفدهم

نمایش طرح اجرا شده در محوطه به همراه ماکت سایر طرح ها

جلسه هجدهم

 

تمرین عملی به شرح زیر خواهد بود :

از جلسه اول به بعد پس از مباحث تئوری پروژه درون و بیرون  معرفی شده و دانشجویان به پنج گروه پنج نفره تقسیم میشوند ، هر گروه تمی را انتخاب کرده و کار فضا سازی را با هدایت استاد در جلسات بعدی به جلو میبرد.

کار تجربی هر گروه بر روی یک مکعب و یا یک مکعب مستطیل انجام میشود که در واقع ماکتی کوچک

از یک فضای واقعی است .در این تجربه به فضای درون و بیرون مکعب به طور موازی و همزمان فکر شده و اتفاقات درون مکعب بر وجوه بیرونی اثر گذار خواهند بود.

هر گروه میتواند یکی از موضوعات زیر را به عنوان تم اصلی انتخاب کند:

  • تاکید بر جنسیت و استفاده از ماتریال هایی نظیر : چوب، سرامیک ،آینه ، آجر، گچ و رنگ ، پارچه و . . . به روشی خاص در فضای درون و بیرون حجم مورد نظر .انتقال خواصی نظیر شفافیت، صلبیت، زبریو خشن بودن، نرم و لطیف بودن، صیقلی و انعکاس دهنده بودن ، از طریق به کار گیری ویژگی های ماتریال ، شناخت خواص ماتریال و شیوه کار .
  • تکیه بر خواص رنگ و جنسیت زدایی از احجام ، تاثیر روانی رنگها ، ترکیب سطوح و رنگها در فضای درون و بیرون
  • تکیه بر خواص نور . وارد کردن نور به فضا به طرزی هوشمندانه و موثر بر حواس و در راستای رسیدن به حال و هوایی خاص در فضا

 

در این تجربه دانشجویان باید همزمان با طراحی فضای درون و بیرون به مقیاس انسانی و نحوه مواجه انسان با فضا و نحوه کشف فضا توجه داشته باشد. هر گروه باید  نحوه کشف فضای درونی و بیرونی حجم خود را به شیوه مشخصی تعریف کند ، به عنوان مثال یک گروه ممکن است ورودی به درون مکعب را در کنج بالای حجم در نظر بگیرند و گروه دیگر در پایین و زیر وجهی که روی زمین است

دانشجویان میتوانند از طریق المانهای دیگری نظیر صوت ، بو و درجه حرارت یا رطوبت ، استفاده از آب ، باد ، گیاه و ...  سایر حواس مخاطب را درگیر فضا نمایند. طرح میتواند حالت دینامیک داشته و در طول زمان دستخوش تغییر شود، بنابر این ایجاد سکون یا حرکت یکی دیگر از ابزارهای موثر در فضا سازی خواهد بود.

پس از تکمیل ماکت پنج طرح ، یکی از طرح ها به عنوان طرح برتر انتخاب میشود و سایر گروه ها جهت تکمیل و اجرای طرح در مقیاس یزرگتر در محوطه حیاط مرکز با هم همکاری خواهند کرد. در این مرحله طرح انتخابی مجددا دولوپ شده و گروه های دیگر میتوانند نظراتی را جهت تکمیل طرح ارائه کنند و سپس پروسه تبدیل طرح به طرح اجرایی آغاز میشود. در این پروسه امکانات و روش های اجرایی بررسی میشوند و تغییرات نهایی در طرح رخ میدهد.

پس از نهایی شدن طرح اجرایی برنامه زمان بندی اجرا  تدوین شده و هر گروه مسولیت بخشی را به عهده خواهد گرفت.

این طرح در مقیاسی مناسب با فضای باز مورد نظر ( حیاط مرکز معماری) اجرا شده و در این فضا  به همراه پنج ماکت اولیه  به نمایش در خواهد آمد.